Anotacións en ‘Artigos e columnas’

UNHA GRAN PIRA NO OBRADOIRO

No goberno de Núñez Feijoo día a día a realidade supera a ficción; no que toca á tarefa da liquidación da lingua galega, claro. Unha brigada de demolición de todo o que cheire a galego. En Xornal de Galicia publicaba eu o 18 de novembro de 2009 un artigo titulado Entre os dous Cirilos, escolleron o malo, que se pode ler no libro de recente publicación Feijóo, o galego e nós (Laiovento). Aínda fresca a estrea do filme Ágora de Amenábar, comparaba a bárbara destrución da famosa Biblioteca de Alexandría por fanáticos cristiáns inducidos polo seu intolerante bispo Cirilo, co labor aniquilador sistemático da lingua e cultura galegas iniciado polo “noso” presidente. Eis algúns parágrafos do artigo: “Cada papiro polo aire eran os folios dos nosos Cancioneiros medievais ciscados por unha ventá á ventoeira. Cada pergamiño rachado eran as páxinas arrincadas das Cantigas de Santa María. Cada cacharela no patio eran as obras de Rosalía, Curros, Pondal, Castelao, Cunqueiro, Ferrín ou Rivas reducidas a borralla. (…) Deste noso goberno só coñecemos amputacións no corpus da nosa lingua. (…) En fin, agora estamos na tensa espera da pira (¿funeraria?) final: o anunciado novo decreto relegador do galego no ensino e a derrogación da Lei de Normalización Lingüística. ¿Atreverase a facer o sumo sacerdote un acto “depurador” solemne na praza do Obradoiro ó estilo dos antigos autos de fe de Filipe II? A Santa Faes reloucaría contemplando as labaradas…”
Pois ben: nin que o “noso” Goberno tomase a deprimente escena do filme como exemplo a seguir, pois todo isto foise cumprindo paso a paso. Ítem máis: el mesmo procurou rapidamente esa materia combustible para esa pira no Obradoiro cos milleiros de libros escolares de matemáticas, física, química e tecnoloxía publicados en galego; un dispendio de 3,8 millóns de euros que o “noso” Goberno vai tirar ó lixo sen o máis mínimo remorso de conciencia (a crise para “joder el gallego” non conta). Como o “noso” Goberno xa decidiu a extinción do noso idioma, facilitémoslle o traballo e na noite das cacharelas desta véspera de San Xoán xuntemos diante da catedral compostelá o maior número de libros escolares de materias científicas escritos nesa espuria lingua de Galicia e fagamos unha gran pira; digo eu que, en vez de tiralos ó lixo ou mandalos á máquina trituradora como pensan facer, será mellor queimalos publicamente na nosa praza máis coñecida para dar exemplo cívico nun solemne auto de fe castelanista, para que o lume purificador erradique todo vestixio de vocábulos científicos no idioma de Rosalía e Castelao. Coas cámaras da TVG presentes –of course– convidemos logo ó señor presidente da Xunta a que exerza de sumo sacerdote e teña a honra de prenderlle lume á pira coa solemnidade áulica dos sacrificios da Antigüidade ou dos autos da Inquisición do século XVI. Os fachucos incendiarios xa hai tempo que llos teñen acesos o conselleiro de Educación e o secretario xeral de Política Lingüística. Que o noso haraquiri cultural sexa completo, dirixido polo noso máximo mandatario, que xa terá un lugar na Historia deste país por tal acto. A ver se con este acto purificador a insaciable Santa Faes se dá por satisfeita e nos deixa en paz. ¿Ou teremos que inmolarnos tamén na pira os galegofalantes?

O suplemento Contexto do Xornal de Galicia dedicou onte as súas páxinas ao futuro da lingua. Deixámosvos aquí as ligazóns aos seus artigos:

Lingua e autonomía: a lenta forxa do consenso

Da convivencia á ‘guerra’ docente

Os novos señores da educación

Aprendermos en galego? Ahora ya no toca

Os protagonistas, marxinados

Vinte e catro horas no país da lingua

No podemos esperar que los gobiernos atiendan los intereses de reparto justo de la riqueza porque este sistema político que sufrimos les anima a servir fielmente a los que ganan mucho, aunque sean muy pocos. En otros aspectos tampoco se puede esperar una Administración más justa porque en lugar de atender a lo que es justo estos políticos atienden a lo que suena más equilibrado para la opinión pública, aunque sea un disparate. Es esa búsqueda del llamado centro político del voto en la que tanto insisten los asesores- sin ideología. El politico no toma la iniciativa con sus ideas para cambiar el mundo, que es para lo que deberíamos meternos en política, sino que intuye cuál es la iniciativa de la mayoría de la gente para inventarse unas ideas pensando que en el punto medio está la mayoría.

Eso le sucede a la Xunta con el maltrato que está dando a nuestro idioma gallego, despreciado institucionalmente como nunca había sucedido desde
los tiempos de la Dictadura en que este idioma era clandestino en el espacio público y de perdedores en el espacio privado. Puesto que ha salido a la calle una organización que pretende, con mentiras, convertir al gallego en una lengua de segunda en la propia Galicia, el presidente Feijóo ha buscado un término medio entre estos ultraespañolistas y las personas normales de este país, creando un disparatado decreto lingüístico que refleja una Galicia irreal. Si un día surgiera una asociación que afirmase que los perros tienen ocho patas, Feijóo firmaría un decreto pretendiendo convencemos de que en realidad tienen seis.

Artigo de Manuel de Castro na revista Galicia para el Mundo

Con irresponsabilidade renuncia a Administración Feijoo a protexer de xeito reforzado o galego sendo como é a única Administración no mundo que ten encomendada a defensa da nosa lingua. Non van facelo as Administracións murciana, andaluza, central, arxentina e tampouco a británica. Algunhas delas adicarán o seus esforzos a protexer o castelán, como ben sabemos, outras ao inglés sen preocuparlle moito que os seus cativos sexan plurilingües.

O debate non é, mal que queiran botar tinta como a lura para encerellar, se a cidadanía galega debe falar mellor inglés. Falso debate. Os galegos e galegas falan máis linguas que o resto dos españois –cando menos dúas-; falan mellor as estranxeiras e as oficiais –o informe PISA así o confirma-; e para falar moitas das linguas estranxeiras sons específicos da nosa lingua colócannos en mellor posición que ao resto dos unilingües do Estado (o “x”, as sete vogais, o “n” nasal velar sonoro de palabras como “unha”).

O debate é se podemos darlle igual tratamento no sistema educativo obrigatorio, a linguas oficiais e a linguas estranxeiras coa única finalidade de non protexer aquela única á que a Constitución e o Estatuto nos confían a súa protección en exclusiva.

O Decreto que se anuncia do plurilingüismo contravén con claridade o conxunto do ordenamento aplicable ao eido educativo. Fronte aos mandatos de protección da lingua propia da Constitución e o Estatuto suprímese a adquisición da lingua en educación infantil, se os pais o queren, e rebaixase a competencia en educación primaria e secundaria (un falso 33% no que nin tan sequera terán que falar ou examinarse en galego salvo na materia de galego). Fronte ao mandato de progresividade no coñecemento da Lei de Normalización Lingüística, por primeira vez a normativa de uso do galego nas aulas vai a ceacú. Fronte á marxe maior que ofrece a Lei Orgánica de Educación ás comunidades con lingua propia (o 45% do horario escolar, fronte ao 35% das que non teñen máis lingua que unha) o goberno galego decide homologarse a La Rioja e utilizar unha parte dese horario para aumentar o inglés e o castelán.

Lonxe de afondar no exemplo dos países con mellores resultados no informe PISA, no que Finlandia é un exemplo, innóvase ao revés. Finlandia basea o seu sistema educativo na firmeza na adquisición das linguas propias –finés e sueco- durante os dous primeiros anos de educación obrigatoria centrando nese esforzo a maior parte do tempo escolar xunto ás matemáticas. A introdución do inglés faise como unha materia diferenciada impartida por especialistas a partir de terceiro curso que ten como obxectivo principal a práctica oral. Para iso os grupos son máis pequenos que os que manexan os nosos mestres e profesores (25 nenos en infantil e primaria, 30 en secundaria). Non hai materias “en” inglés.

O profundo complexo que revela este proxecto de norma, propio de quen pensa que os galegos mais que falar con corrección a lingua que usamos para vivir e construírmos o noso pensamento debemos ser emigrantes; a absoluta irresponsabilidade de quen renuncia a exercer unhas competencias de protección da cultura e identidade propias que non vai mais ninguén mais por nos; o claro desleixo e descoñecemento da realidade do sistema educativo; a ausencia de vontade de investir na educación reducindo o número de nenos nas aulas, aumentado o profesorado, financiando materiais, informatizando as aulas, abrindo aulas de linguas, son o que agocha este proxecto de norma para o unilingüismo nas aulas.

Artigo publicado en Vieiros o 7 de xaneiro de 2010

Hoxe, 7 de xaneiro, lembrando o 60º cabodano da morte de Castelao, traemos un artigo de Francisco Calo, publicado en Xornal de Galicia

O CERNE É A LINGUA
Francisco Calo Lourido
No Madrid de 1931, Otero Pedrayo matinaba sobre unha Galicia derrotada e morta e procuraba os vieiros da súa resurrección, vieiros que deberían necesariamente pasar por un galeguismo –en canto “integridade do ser e da alma galega”– superado pola galeguidade, é dicir, pola “completa e harmoniosa exaltación dos valores galegos”. O patriarca tiña moi claros cales eran eses valores e enumerounos: “A lingua, o primeiro. A lingua, forma psicolóxica da Raza, ten de ser a primeira obrigación de todos. Pois co uso e cultivo cotidián chegarase axiña ao punto de unanimidade mínimo para que a galeguidade sexa a fórmula completa das arelas de tódolos galegos. Pénsese que ao caer a lingua cae tamén a vida galega. E sen teimar ningunha frase heroica, atendendo ao mandado da conciencia histórica, podemos asegurar ser mellor unha Galicia pobre falando galego que unha Galicia rica usando outra lingua. Esto dixo De Varela da súa Irlanda. E débese pensar tamén de Galicia, aínda que a realidade nos ensine que para ser ricos e fortes, non hai outro camiño que o de ser cada día máis xurdiamente galegos”. Pola súa banda, Losada Diéguez dixo que “canto máis se cultiva o propio espírito (entendendo por tal a lingua, a cultura e o goberno galego) máis universal se é”, e Castelao sentenciou que “se aínda somos galegos é por obra e gracia do idioma”. Os inimigos de Galicia saben que esta deixará de ser, desaparecerá como tal e diluirase nunha amorfa e homoxénea España, cando o faga a única lingua que lle é propia. E o mesmo Castelao nos lembrou que “só Galiza vai salvar a Galiza”.

Villar Ponte recolleu, en 1916, un florilexio de citas foráneas que, case 100 anos despois, manteñen tal frescura que mesmo semellan escritas para seren pronunciadas na manifestación do tristísimo serán do pasado día 30. Velaí unha mostra: “O sangue do meu espírito é a miña lingua; a miña patria está onde ela resoa”; así cantou outrora Joan Maragall, grande poeta e políglota tradutor de Goethe, Novalis, Homero ou Nietzsche, o mesmo que, séculos antes, tiña dito Miguel de Cervantes, tras recomendar o uso das linguas rexionais: “O grande Homero non escribiu en latín porque era grego; nin Virxilio escribiu en grego porque era latino”. O artífice da Restauración, Cánovas del Castillo, tan admirado polo partido de Núñez Feijóo e con Fundación eclipsada pola FAES, dixo que “A lingua e, sobre todo, a súa sintaxe é a expresión máis acabada de toda raza e de todo pobo... a lingua é a alma exteriorizada”. Cánovas era de dereitas, pero non precisamente analfabeto. E, antes del, Pi y Margall, federalista e presidente da I República Española, preguntouse, se “pode darse nada máis ilóxico que confiar a administración nin a xustiza a homes que non coñezan as linguas do país no que teñan que exercelas”. Interesante pregunta que traslado ao presidente Feijóo a conta dos nomeamentos do seu goberno. El saberá por que escolleu para conselleiros persoas iletradas en lingua galega e vai ter que facer un enorme esforzo pedagóxico para convencernos de que non está tentando esnaquizar a esencia de Galicia a mantenta, poñéndoa aos pés dos cabalos carpetovetónicos na procura dun futuro máximo recoñecemento político alén do Padornelo.

Cómpre aos intereses partidarios e persoais eliminar tódolos sinais identitarios de Galicia e, sendo o cerne do pobo galego a súa lingua, nela se focalizarán as agresións, chegando mesmo á demagoxia das enquisas interesadas, esquecendo que o teorizador da división de poderes, Montesquieu, deixou dito na súa grande obra De l’esprit des lois: “O pobo non debe entrar no goberno máis que para elixir aos seus representantes”. O responsable do barco é o patrón e este nunca debe consultar á tripulación se a borrasca se capea ou se corre. El ten todo o poder e el debe de ter, por conseguinte e en exclusiva, toda a responsabilidade, sen ampararse de xeito covarde, pusilánime ou demagóxico na opinión do rapaz de abordo. Un presidente nunca debe de utilizar ao pobo como bobo útil para lexitimar espurios intereses.

Cando, no século XIX, os habitantes de Braga celebraban cun entusiasmo desbordante a entrada na modernidade, derrubando as senlleiras murallas romanas da cidade, só se ergueu a voz de Leite de Vasconcelos con este laio contra autoridades e pobo: “Em que mãos caiu a tua glória, Bracara Augusta!”. É mágoa termos que aplicar esta mesma queixa á Galicia do século XXI; pero semella que os deste recuncho do noroeste estamos fanados e que polo solar galego sempre teñen que galopar bárbaros Atilas, mesmo que cheguen disfrazados de modernidade e “cosmopaletismo”.

Señor Feijoo: Comezo por lle asegurar o meu respecto por todas as persoas, aínda que non sempre o teño polas ideas e opinións que expresan, así que a elas se refire canto aquí escribo.

O asunto trata do que vostede se propón perpetrar ao amparo da “Bases para a elaboración do decreto…” que este día 30 de decembro fixo públicas. Teñen de bo que nelas non se oculta o propósito que as dita: o que vai facer vostede e poñer o galego en coma inducido e así sempre poderá afirmar que non está morto. Claro, vostede é un político e coñece ben estes usos raposeiros da realidade.

Vostede xa sabía que nunca houbo a tal imposición da que falaba, nin a liberdade dos castelanfalantes se viu nunca ameazada. Sabe perfectamente que isto á unha fición lingüísitica artellada para poder actuar en contra do futuro da lingua galega, iso si, no nome de nobres arelas. Porque diso se trata, dun atentado ao futuro do galego. Vostede fai o mesmo uso da palabra liberdade que fan os membros da Asociación Nacional do Rifle dos EEUU. Eles tamén defenden unha idea opresiva no nome da liberdade.

Non sei se o ten pensado, e ben que me amolaría estar a lle dar ideas, pero tamén podería sacar un decreto polo que, en cada concello, fosen os propietarios dos terreos en votación, os que decidisen sobre da edificabilidade. Que cre que sairía? Desta utilización perversa da liberdade xa nos advertiu J. J. Rousseau ao dicir “Entre o forte e o débil, a liberdade oprime e a lei libera”. Porque diso se trata, señor Feijoo, de que fose a lei, a Xunta de Galicia, a que asumise a súa responsabilidade e non que fixese desleixo irresponsábel dela.

Falando de liberdade o que vostede se propón é hipotecar a liberdade dos futuros cidadáns e cidadás de Galicia, que, vítimas das decisións actuais dos seus pais de lles restar unha das linguas, xa non poderán elixir no futuro cal usar. Cre que llo van valorar positivamente a vostede? Non, ate os máis galegófobos desprezarán que lles teña privado de poderen tomar eles a decisión.

Vostede vai introducir nos centros de ensino, institucións das que ignora con desprezo aos seus servidores, os máis letais velenos. Nenos que, porque repiten o que escoitan na casa, se acusarán mutuamente con aquilo de, por culpa do teu pai… Vai envelenar claustros e consellos escolares no canto de procurar neles o entendemento e a harmonía necesaria para o labor pedagóxico. Vai entrar nunha espiral de desprezo da norma porque instaura a soberanía dos pais e porque o alumnado vai vivir nunha situación de provisionalidade, de norma mudábel en calquera momento. Vostede vai introducir o caos nas aulas, xa que alén da lingua na que se imparta a materia, os rapaces poderán expresarse de forma oral e/ou escrita como a cada un lle pete a cada intre. Con este disparate, para que un decreto se por enriba de profesor, de materia, de votacións, de claustros, de consellos escolares e da mesma Consellaría de Educación, cada alumno vai facer o que lle dea a gana? Fáleme agora de reforzar a autoridade do profesorado, que me vai dar a risa.

E á fin, Señor Feijoo, os pequenos rasputíns que o están a encamiñar cara a tan nefastas decisións, serán ignorados pola Historia, e só sobre vostede caerá a responsabilidade desta navallada á lingua propia de Galicia. E os outros, os de fóra, nunca llo pagarán, porque non son de pagar. Fíxese en canto o loaba non hai moito quen agora lle chama publicamente “pardillo”

Queda moito por falar deste asunto, Señor Feijoo, porque eu aquí seguirei, na loita polo futuro da miña lingua, e os que estamos na loita conservamos o respecto por nós mesmos, á súa decisión só lle espera a ignominia.

Atentamente,

Xabier P. DoCampo

Artigo publicado en Vieiros o 5 de xaneiro de 2010

Refén do compromiso co seu electorado de rematar con "la imposición del gallego" e consciente da debilidade política dos candidatos do seu partido ás alcaldías das grandes cidades, o actual presidente da Xunta destilou durante meses o que pretendía fose un elixir que entusiasmase aos sectores sociais que reclaman non ter contacto ningún co galego na súa vida cotián (un caladoiro electoral onde o PPdeG pretende atopar a súa vitoria en Vigo ou na Coruña) e conformase aos sectores menos esixentes na defensa da lingua das institucións culturais e do PSdeG-PSOE.

Abandonada a posibilidade de recuncar no consenso de todos os partidos e sectores sociais arredor do Plan Xeral de Normalización Lingüística de 2004 e asumida a necesidade de afastarse de posicións galeguistas (as que se identifica co extremismo da "imposición do bipartito"), a ninguén pode extrañar que Feijóo presentase con estudada equidistancia un documento que afonda na utilización partidaria do conflito sobre o emprego das linguais cooficiais no sistema educativo. O que nos achega unha primeira e importante conclusión, por vez primeira en tres décadas de autonomía, a política lingüística desta lexislatura será a imposta polos criterios e intereses dun partido, non a consensuada por todas as forzas políticas en base a criterios de país e á defensa de intereses xerais.

Vestido coas roupas do "espazo internacional do plurilingüismo" e amparado nos resultados da enquisa ás familias da fin de curso, o documento propón recurtar a utilización do galego como lingua vehicular nas dúas etapas do ensino obrigatorio; deixándoo á intemperie, aos ventos dos arraigados prexuízos sociais e das "decisións vinculantes" que cada catro anos tomen as familias sobre o seu uso en determinadas materias. Non hai dúbida que se entra en vigor este decreto, o emprego escolar do galego retrocedería de forma moi significativa, tanto por que de facto sería reducido a materias onde se empregan con menor intensidade todas as competencias lingüísticas como pola laxitude do seu uso por parte do alumnado, que terá a posibilidade de escoller, tamén nas aulas, a lingua cooficial da súa preferencia para as súas manifestacións orais e escritas; unha solución inaudita e rocambolesca, secomasí que unha materia sexa impartida nunha ou outra lingua só obrigará ao profesorado (a grande vítima deste documento), que perderá parte da súa autoridade pedagóxica diante do seu alumnado en formación.

Un retroceso indiscutible (por moito que teimen en negalo os redactores do documento) que impedirá conseguir os obxectivos previstos nos documentos curriculares en vigor, nos que se fixa que todo o alumnado deberá acadar idéntica competencia en ambas linguas cooficiais ao remate de cada unha das etapas. Un retroceso que, ademais, contravén o sentido de progresividade e da necesaria protección da lingua propia establecido na Lei de Normalización de 1983 (velaí o artigo 13.2.: "As Autoridades educativas da Comunidade Autónoma arbitrarán as medidas encamiñadas a promover o uso progresivo do galego no ensino"). Este tratamento aparentamente "igualitario" que o documento concede as tres linguas no horario escolar é, ademais de meramente publicitario (coa marca de "plurilingüismo" trátase de vender mellor o novo decreto), discriminatorio para a lingua galega, xa que en todos os manuais de Sociolingüística aplicada ao ensino aparece que a lingua minorizada debe contar cun tratamento curricular preferente, algo que non nos pode resultar novidoso xa que é o modelo que aínda temos en vigor. O que nos achega a segunda conclusión, tras tres décadas de presenza progresiva do galego na escola, con este modelo provocaríase por vez primeira un importante retroceso do seu uso e consideración educativa, mais aínda cando a fraca saúde do noso idioma requeriría accións aínda máis enérxicas de fomento e protección.

Mención áparte na valoración do documento merece o delirante e confuso proceso de toma de decisións proposto no que se transfire toda a responsabilidade na abordaxe do conflito aos consellos escolares dos centros e se proporciona ás familias –asumindo case ao pé da letra as propostas dos colectivos galegófobos (a pesar das súas declaracións premeditamente sobreactuadas, os grandes inspiradores deste documento)– capacidade decisoria sobre cuestións curriculares que son unha competencia ineludible das Administracións Educativas. Unha deixación de funcións incompatible coas sentenzas do Constitucional sobre a cuestión e inadmisible politicamente xa que o dereito á educación afecta á toda a cidadanía e como outros asuntos de interese xeral debe ser regulada polos poderes públicos democráticos. Feijóo continúa errando na solución do conflito do galego.

Artigo de Manuel Bragado en Faro de Vigo, luns 4 de xaneiro de 2009

Unha ameaza á liberdade

-Cando eu emprego unha palabra –dixo Humpty Dumpty co mesmo ton despectivo- esa palabra significa exactamente o que eu quero que signifique, nin máis nin menos.
-A cuestión é saber –dixo Alicia— se se pode facer que as palabras signifiquen tantas cousas diferentes.
-A cuestión –respondeu Humpty Dumpty— é saber quen é o que manda... e punto!

Alicia do outro lado do espello, Lewis Carroll

1. Escribo estas palabras logo de escoitar na radio e de ler nos xornais electrónicos as liñas xerais do borrador do novo decreto que regulará o galego no ensino, así como as declaracións do presidente señor Núñez Feijoo na rolda de prensa onde se presentou.

Non me vou deter agora na valoración dos contidos deste borrador, algúns tan transcendentais como a severa redución horaria que sofre a lingua galega ou a presenza da lingua inglesa como vehicular, un subterfuxio para “vender” mellor á sociedade este novo decreto e enmascarar o evidente proceso de minorización da lingua no ensino. De todo iso, e de máis, haberá tempo para falar nas vindeiras semanas. Hoxe só quero determe na reiterada apelación á “liberdade” dos pais e nais, e no papel que se lles outorga na elección da lingua que utilizará o profesorado na aula.

2. Na Galicia de hoxe, as persoas galegofalantes (e as castelán falantes que non teñan prexuízos) sabemos que a nosa liberdade lingüística está moi limitada. Son numerosos os atrancos que se nos presentan, sobre todo en determinados ámbitos urbanos, para desenvolver a nosa vida cotiá e profesional en galego. Tan numerosos son, que moitas persoas ocultan socialmente a súa lingua, sexa para evitar desagradables problemas nas relacións sociais, sexa por imperativo da empresa onde traballan. É o fenómeno da invisibilidade social do galego, derivado dos prexuízos sobre a lingua existentes na sociedade; fenómeno amplamente estudado, sobre o que non insistirei aquí.

Estes atrancos reiterados non os padecen as persoas castelanfalantes, que poden desenvolverse con plenitude na súa lingua. A min isto último paréceme moi ben, como é obvio. O que me parece mal é que as galegofalantes non poidamos ter uns dereitos semellantes. Se non se quere que haxa cidadáns de primeira e de segunda, teñen que crearse as condicións para que se poida vivir en galego coa mesma normalidade que o pode facer unha persoa castelán falante.

Para iso é imprescindible que a poboación sexa competente nas dúas linguas oficiais, para que logo cadaquén decida libremente se usa unha ou outra nos diferentes ámbitos e situacións. A dobre competencia é clave para garantir a liberdade lingüística. Unha competencia bilingüe que xa posuímos todos os cidadáns que temos como lingua de instalación o galego. E que posúe tamén un sector das persoas castelanfalantes que non teñen prexuízos sobre a lingua e non perciben como unha ameaza ou unha afronta a presenza do galego na sociedade.

3. Acadarán unha boa competencia en galego os alumnos e alumnas que se van escolarizar nun sistema educativo onde van ter un 33% (teórico, que se a práctica continúa como ata o de agora nun significativo número de centros, nin iso haberá) de docencia en galego? Por desgraza, salvo apelando á fe irracional nos milagres, sabemos que a resposta é negativa. Calquera manual de sociolingüística aplicada ao ensino explica o evidente: que unha lingua minorizada socialmente ten que estar presente nas aulas cando menos na metade do currículo.

Por riba, en Galicia xa temos experiencia práctica, porque ben nolo demostrou o decreto 247/1995, que tamén contemplaba un uso minorizado do galego. Os seus malos resultados respecto do obxectivo básico (acadar unha boa competencia nas dúas linguas oficiais) foron, precisamente, unha das razóns que levaron á elaboración do Plan Xeral de Normalización do ano 2004. Por certo, o señor Núñez Feijoo, que daquela era vicepresidente da Xunta, votou afirmativamente o PXNL no Parlamento. Como crer en diante nas súas propostas de consenso? Acaso non era un consenso –moi meditado e moi traballado, podo dar fe como persoa implicada— o PXNL?

4. Con este decreto, o mandato principal da Lei de Normalización Lingüística (garantir que o alumnado acade unha boa competencia nas dúas linguas oficiais) convértese en papel mollado, malia as palabras baleiras que tentan negalo e poñer a venda antes da ferida. Unha significativa porcentaxe do alumnado, con seguridade, acadará unha escasa competencia en galego. Se a Administración se atreve a propoñer controis externos de avaliación das competencias, en poucos cursos poderemos constatar os amargos froitos obtidos. Os futuros cidadáns que exercerán a avogacía, ou traballarán na administración, ou na fontanería, ou no comercio, ou na medicina, ou nas notarías... non van ter a competencia necesaria para que nós, ou os nosos fillos e fillas, poidamos usar a lingua en calquera situación.

Un decreto coma este supón un intento de converter unha parte da cidadanía en cidadáns de segunda. Un ataque ás liberdades que non se fai de fronte, senón apelando á “liberdade” dos pais. O Ministerio da Verdade que profetizou o señor Orwell habita entre nós!

5. Lembremos, unha vez máis, o evidente: a educación dos nenos e nenas, nunha democracia, non é algo que poidan decidir os pais directamente, porque afecta a toda a cidadanía. Aos que teñen fillos e aos que non, aos que xa non os teñen en idade escolar e aos que pensan telos no futuro. E tamén aos pais e nais que teñen fillos escolarizados, xaora.

Por esta razón, a estrutura do sistema educativo, o horario escolar, as materias que se imparten e os seus respectivos currículos, a capacitación do profesorado, os sistemas de avaliación... son todos aspectos que deciden e regulan os gobernos democráticos, precisamente porque afectan a toda a cidadanía.

O mesmo debería suceder co uso das linguas no sistema educativo. A que se debe esta evidente deixación de funcións por parte da Xunta, malia a claridade coa que xa falou o Tribunal Constitucional? A apelación á liberdade de escolla das familias é unha evidente terxiversación do termo “liberdade”, máis grave aínda se temos en conta que se lles pide opinión sobre unha lingua sometida a arraigados prexuízos sociais, que esixiría políticas activas para favorecer o equilibrio coa lingua máis asentada socialmente.

6. Como ocorre con outros aspectos da ideoloxía neoliberal, úsase a palabra liberdade cando, en realidade, o que se quere dicir é “liberdade para uns poucos” ou “liberdade para os que xa están en posición de privilexio”.

Hoxe está en xogo algo máis que a pervivencia da lingua e a consolidación dos logros acadados, está en xogo algo máis que o baleirado real da Lei de Normalización Lingüística. As persoas galegofalantes imos ter, se este decreto entra en vigor, as nosas liberdades sociais ameazadas. Que a ameaza se converta ou non en realidade, está en mans de todas as persoas que desexan unha sociedade máis libre, máis igualitaria, máis culta. E, sobre todo, máis xusta.

Agustín Fernández Paz
31.XII.09