Entendo e falo castellano coma calquera de Valladolid. Síntome español (polo de agora) coma calquera madrileño, fun militar durante a miña xuventude e cumplín con España coma calquera asturiano, leonés, andaluz ou mallorquín, pero nunca renegarei da miña patria natural, Galicia, do idioma da miña xente, da miña familia, dos meus pais e avós e coido que se ser “español” leva consigo o renunciar a unha parte imprescindible da miña personalidade e da miña maneira de situarme no mundo, pois entón a miña concepción de España, por desgracia vai cambiar irremediablemente.
Recoñezo a Gadisa como unha creadora de riqueza e postos de traballo no noso pais e oxalá xurdiran moitos mais empresarios da talla do falecido Sr Tojeiro (ó cal Galica estalle agradecida) pero teño que discrepar na maneira de actuar desta empresa.
Señores do Gadis, unha cousa é predicar e outra é dar de comer. É mágoa que outras cadenas de fóra de Galicia (por exemplo Eroski) teñan mais respecto que vostedes polo noso idioma.
Oxalá poidan ler esta carta algún dia e que lles faga reflexionar.
Pola miña parte, só me gustaría que se dignaran a perder dez minutos (como perdín eu) e me contestaran a estas preguntas:
¿Por que? ¿Que é o que fixemos mal (se acaso o fixemos) os galegofalantes, para merecer este desprezo?
Sen mais saúdaos, un cliente (polo de agora), e lembren ¡Vivamos como galegos!

Ramon Cruz Dopico (Viveiro)

No diálogo que mantén cos membros do xurado do programa ao que se presentou, Djurdja nada falou do noso idioma, só dixo que se presentou ao concurso porque os seus amigos lle dicían que non tiña carraxe. Na Radio Galega explicou que na entrevista previa á actuación (que tamén se emite nese programa) si explicou que cantaría dúas cancións en galego, unha lingua románica de tal sitio e falada por tal xente etc. En toda Serbia (e parte das repúblicas veciñas, onde este programa é moi popular) souberon que existimos. Ah! A rapaza esta xa estivo dúas veces en Galicia convidada por un amigo coruñés que coñeceu nun campo de voluntariado en Italia. Onte na Radio Galega tamén entrevistaron este rapaz coruñés, que a levou á Costa da Morte, ao festival de Ortigueira etc., e que lle aprendeu estas dúas cancións.

Da Voivódina tiña que ser! Nesta rexión autónoma do norte de Serbia son cinco as linguas oficiais (serbio, húngaro, romanés, eslovaco e ruteno ou rusino, unha variedade de ucraíno falado por descendentes de uniatas) e en todas cinco linguas emiten as televisións e radios públicas, e en todas cinco linguas hai escolas e institutos, aínda que o ruteno só teña 13.000 falantes e o eslovaco 40.000 sobre unha poboación dun millón de persoas. Na capital, Novi Sad, todo está rotulado nas cinco linguas e todo está impreso nas cinco linguas e o parlamento e as leis son posibles en calquera das cinco linguas. As oficialidades particulares van logo por concellos, se nun concello hai máis dun 10% de falantes dunha lingua X, esta lingua X pasa a ser cooficial dese concello, hai concellos oficialmente monolingües en cada unha das cinco linguas anteriores (moi poucos) e concellos bi, tri, tetra ou pentalingües. E non pasa nada grave, máis ben ao contrario.

Hai anos, unha rapaza serbia que facía unha estadía na nosa universidade pediulle á embaixada serbia ou iugoeslava en Madrid que lle xestionasen unha partida de nacemento nun concello do Banato, no leste da Voivódina (nordeste de Serbia). O certificado chegoulle por defecto en romanés porque a primeira lingua oficial daquel concello concreto era o romanés. Así era a Iugoeslavia e así é a Serbia actual en respecto ás minorías lingüísticas. Imaxinades algo así no Estado Español? Imaxinades que unha persoa calquera lle pida un certificado á embaixada española en Finlandia ou en Australia e que a embaixada llo tramite e llo remita en galego?

Neste ambiente social de respecto e tolerancia lingüística, onde cada cidadán fala dúas ou tres linguas sen case mover un pelo (como no Estado Español calquera persoa normal podería manexarse en galego, castelán e catalán sen demasiado esforzo se houbese a mínima exposición) e polo menos entende as outras por puro contacto, neste ambiente onde nunha aula ou nunha conversa de café dun grupo de amigos se poden entrecruzar frases en dous ou tres idiomas diferentes sen que ninguén se sinta ofendido, aldraxado, mancillado na súa ejpañolidá, ou alegue que no lo dá entendido, é normal que saian persoas como Djurdja, que cantou en galego na TV Serbia e pasou á fase seguinte dese concurso de talentos, por cantar moito ben e por facelo en galego.

Terra a Nosa se a xente fose máis xente!

Quique Costas

Así que se un futuro Concello da Coruña conseguise que o alien La Coruña fose legal (a ninguén lle importa como o diga vostede falando en español: dicimos se esa forma fose legal), derrogando a Lei de Normalización Lingüística -“os topónimos terán como única forma oficial a galega”-, todo núcleo de poboación da Comunidade Autónoma de Galicia tería dereito a traducir o seu e a esixir da Xunta de Galicia que recoñecese a forma resultante nos sinais, na documentación e nas comunicacións á cidadanía. Do contrario vulneraríase o principio de igualdade ante a lei: os galegófobos de Sangenjo, La Coruña, Corujo e Arteijo terían máis dereitos ca os habitantes de Ourense, Vilariño de Conso ou Carballo que se apuntasen a levar o ridículo ás últimas consecuencias.

Para garantir ese patético caos que nos faría definitivamente famosos (en Galicia hai ducias de miles de nomes de lugar) existen dous camiños: o primeiro, vote vostede PP nas municipais. O segundo, permítase o luxo de non asinar esta iniciativa de Prolingua. Tentamos evitar que unha representación de menos do 50% do electorado tire ao lixo a LNL de 1983. Votaróna daquela todos os grupos. Se cadra porque respondía ao máis elemental sentido común.

Artigo publicado por Xabier Codal no seu blog Monte alto

Esta escolma de tres textos sobre a situación da lingua dos galegos forma parte da exposición de motivos da “Proposición de lei de normalización lingüística en Galicia” presentada en 1981 polo deputado vigués de Esquerda Galega Camilo Nogueira. Tres textos que non perderon actualidade nin vixencia e que no marco do recoñecemento que o daquela recente Estatuto de Autonomía, tamén de 1981, viña de facer do galego como lingua propia de Galicia, abriron no Parlamento galego un proceso de debate xeneroso entre os seus grupos que levou dous anos despois a aprobación por unanimidade (AP, UCD, PSOE, PCG e EG) da Lei de normalización lingüística (Lei 3/1983, de 15 de xuño). Un fito senlleiro para a historia da nosa lingua co que se propoñía conseguir mudar a súa deriva histórica e a súa postración social. Un importante consenso político que, dende aquela, permitiu forxar os alicerces sobre os que se desenvolverían o “pacto”, “acordo” ou “consenso” (tanto nos ten a palabra escollida) arredor das políticas lingüísticas e de fomento do emprego do galego acometidas polos diversos gobernos, tanto os presididos polos populares, como aqueloutros de coalición de socialistas, galeguistas e nacionalistas.

Un “acordo” ou “consenso” –que dende entón non fora cuestionado nunca polos seus asinantes, deica a virada actual asumida polo Partido Popular de Galicia presidido por Alberto Núñez Feijóo– baseado en catro principios de acción positiva asumidos amplamente pola sociedade galega como eixos da súa convivencia lingüística. Primeiro, a cooficialidade de ambas as dúas linguas, o que supón procurar a súa igualdade xurídica real e desenvolver idéntica competencia nas dúas linguas do conxunto da cidadanía. Segundo, o carácter do galego “como lingua propia de Galicia”, o que a recoñece como sinal identitario e patrimonio principal do país. Terceiro, a necesidade de políticas de promoción do galego –necesarias por atoparse o noso idioma nunha situación de partida de clara desigualdade con respecto ao castelán– para garantir a súa presenza social en todos os ámbitos sociais, con especial atención aos da administración, o ensino e os medios de comunicación. E cuarto, o respecto ao principio de individualidade, que supón que cada cidadán utilice a lingua da súa preferencia nas súas comunicacións non institucionalizadas.

A Lei de Normalización Lingüística permitiu, pois, chantar os alicerces dun “acordo” histórico –non sempre executado polos diversos gobernos coa mesma convicción e entusiasmo– actualizado en 2004, e consensuado tamén en sede parlamentaria por PPdeG, PSdeG-PSOE e BNG, no “Plan Xeral de Normalización Lingüística”. Unha excelente actualización do consenso, esfarelada polo actual Goberno tras a aprobación unilateral do “Decreto de plurilingüismo” (2010) e da “Lei de convivencia e participación” (2011), medidas coas que os populares pretenden contentar a aqueles sectores negacionistas que non queren ter contacto ningún coa lingua galega.

Tras as declaracións dalgúns candidatos populares sobre a posibilidade de mudar os topónimos dalgunhas poboacións –o artigo 10º da LNL establece que a súa única forma será a galega–, é oportunísima a iniciativa da plataforma apartidaria Prolingua que solicita ao presidente da Xunta o seu compromiso público de non promover nin acometer ningunha reforma da Lei de normalización lingüística que non se produza co mesmo consenso e unanimidade coa que a Lei foi aprobada no seu día. Unha modificación unilateral da LNL, como a que enuncian algúns candidatos populares, suporía un abuso de poder inadmisible, dada a escasa lexitimidade democrática e moral que se contén no feito de modificar por maioría simple o que se adoptou por unanimidade en 1983. O futuro da lingua de todos os galegos, un patrimonio da humanidade ao noso coidado, non pode ser comprometido por unha presada de votos.

Artigo publicado o luns 11 de abril en Faro de Vigo

A entrada en vigor da lei supuxo o recoñecemento do aranés, nome que recibe a lingua occitana en Arán, como terceiro idioma oficial en Cataluña, co catalán e o castelán, e compromete a Generalitat coa protección e promoción da lingua propia da Vall d’Aran. Determina o artigo 2 no seu punto 3 a) que o aranés, como lingua propia de Arán, é de uso preferente de todas as institucións de Arán, especialmente do Conselh Generau d’Aran, da Administración local e das entidades que dependen deles, dos medios de comunicación públicos, do ensino e da toponimia. Será a lingua normalmente utilizada polas administracións catalás nas súas relacións con Arán na forma determinada na lei. Como lingua propia de Cataluña pode ser utilizada polas persoas físicas ou xurídicas nas actividades públicas e privadas sen que poidan sufrir discriminación ningunha; os actos xurídicos nesta lingua teñen plena validez e eficacia.

Da mesma maneira, estipula que o coñecemento da lingua será recoñecido como mérito para o acceso á administración pública e que o aranés será lingua vehicular na educación na Vall d’Aran. A Generalitat comprometeuse a producir programación nesta lingua a través dos medios de comunicación públicos.

A lei xa foi presentada públicamente en París, en Tolosa de Llenguadoc, en Montpeller e no Institut d’Estudis Catalans previamente á presentación que agora se organiza en Madrid. Concretamente o vindeiro día 16 de marzo o Cercle d’Agermanament Occitano-Català presentará no Centro Cultural Blanquerna, na delegación da Generalitat de Catalunya en Madrid, na rúa Alcalá 44, ás 19:30 horas, a Llei de l’Occità a Catalunya. Este acto demostra a sensibilidade do Parlamento catalán cunha lingua que falan unhas catro mil persoas.

Gustaríanos que os organismos competentes da Junta de Estremadura tivesen unha sensibilidade semellante coas variedades esencialmente galegas do Val do Ellas. O mesmo os gobernos de Asturias e Castela-León co galego do Eo-Navia e do Bierzo e As Portelas, con milleiros de falantes nunha situación de forte minorización.

Xosé Antón Laxe Martiñán

CARLES CAPDEVILA, director do diario Ara. Tradución ao galego do seu artigo Gent normal i problemes reals

No goberno de Núñez Feijoo día a día a realidade supera a ficción; no que toca á tarefa da liquidación da lingua galega, claro. Unha brigada de demolición de todo o que cheire a galego. En Xornal de Galicia publicaba eu o 18 de novembro de 2009 un artigo titulado Entre os dous Cirilos, escolleron o malo, que se pode ler no libro de recente publicación Feijóo, o galego e nós (Laiovento). Aínda fresca a estrea do filme Ágora de Amenábar, comparaba a bárbara destrución da famosa Biblioteca de Alexandría por fanáticos cristiáns inducidos polo seu intolerante bispo Cirilo, co labor aniquilador sistemático da lingua e cultura galegas iniciado polo “noso” presidente. Eis algúns parágrafos do artigo: “Cada papiro polo aire eran os folios dos nosos Cancioneiros medievais ciscados por unha ventá á ventoeira. Cada pergamiño rachado eran as páxinas arrincadas das Cantigas de Santa María. Cada cacharela no patio eran as obras de Rosalía, Curros, Pondal, Castelao, Cunqueiro, Ferrín ou Rivas reducidas a borralla. (…) Deste noso goberno só coñecemos amputacións no corpus da nosa lingua. (…) En fin, agora estamos na tensa espera da pira (¿funeraria?) final: o anunciado novo decreto relegador do galego no ensino e a derrogación da Lei de Normalización Lingüística. ¿Atreverase a facer o sumo sacerdote un acto “depurador” solemne na praza do Obradoiro ó estilo dos antigos autos de fe de Filipe II? A Santa Faes reloucaría contemplando as labaradas…”
Pois ben: nin que o “noso” Goberno tomase a deprimente escena do filme como exemplo a seguir, pois todo isto foise cumprindo paso a paso. Ítem máis: el mesmo procurou rapidamente esa materia combustible para esa pira no Obradoiro cos milleiros de libros escolares de matemáticas, física, química e tecnoloxía publicados en galego; un dispendio de 3,8 millóns de euros que o “noso” Goberno vai tirar ó lixo sen o máis mínimo remorso de conciencia (a crise para “joder el gallego” non conta). Como o “noso” Goberno xa decidiu a extinción do noso idioma, facilitémoslle o traballo e na noite das cacharelas desta véspera de San Xoán xuntemos diante da catedral compostelá o maior número de libros escolares de materias científicas escritos nesa espuria lingua de Galicia e fagamos unha gran pira; digo eu que, en vez de tiralos ó lixo ou mandalos á máquina trituradora como pensan facer, será mellor queimalos publicamente na nosa praza máis coñecida para dar exemplo cívico nun solemne auto de fe castelanista, para que o lume purificador erradique todo vestixio de vocábulos científicos no idioma de Rosalía e Castelao. Coas cámaras da TVG presentes –of course– convidemos logo ó señor presidente da Xunta a que exerza de sumo sacerdote e teña a honra de prenderlle lume á pira coa solemnidade áulica dos sacrificios da Antigüidade ou dos autos da Inquisición do século XVI. Os fachucos incendiarios xa hai tempo que llos teñen acesos o conselleiro de Educación e o secretario xeral de Política Lingüística. Que o noso haraquiri cultural sexa completo, dirixido polo noso máximo mandatario, que xa terá un lugar na Historia deste país por tal acto. A ver se con este acto purificador a insaciable Santa Faes se dá por satisfeita e nos deixa en paz. ¿Ou teremos que inmolarnos tamén na pira os galegofalantes?

Lingua e autonomía: a lenta forxa do consenso

Da convivencia á ‘guerra’ docente

Os novos señores da educación

Aprendermos en galego? Ahora ya no toca

Os protagonistas, marxinados

Vinte e catro horas no país da lingua

Eso le sucede a la Xunta con el maltrato que está dando a nuestro idioma gallego, despreciado institucionalmente como nunca había sucedido desde
los tiempos de la Dictadura en que este idioma era clandestino en el espacio público y de perdedores en el espacio privado. Puesto que ha salido a la calle una organización que pretende, con mentiras, convertir al gallego en una lengua de segunda en la propia Galicia, el presidente Feijóo ha buscado un término medio entre estos ultraespañolistas y las personas normales de este país, creando un disparatado decreto lingüístico que refleja una Galicia irreal. Si un día surgiera una asociación que afirmase que los perros tienen ocho patas, Feijóo firmaría un decreto pretendiendo convencemos de que en realidad tienen seis.

Artigo de Manuel de Castro na revista Galicia para el Mundo

O debate non é, mal que queiran botar tinta como a lura para encerellar, se a cidadanía galega debe falar mellor inglés. Falso debate. Os galegos e galegas falan máis linguas que o resto dos españois –cando menos dúas-; falan mellor as estranxeiras e as oficiais –o informe PISA así o confirma-; e para falar moitas das linguas estranxeiras sons específicos da nosa lingua colócannos en mellor posición que ao resto dos unilingües do Estado (o “x”, as sete vogais, o “n” nasal velar sonoro de palabras como “unha”).

O debate é se podemos darlle igual tratamento no sistema educativo obrigatorio, a linguas oficiais e a linguas estranxeiras coa única finalidade de non protexer aquela única á que a Constitución e o Estatuto nos confían a súa protección en exclusiva.

O Decreto que se anuncia do plurilingüismo contravén con claridade o conxunto do ordenamento aplicable ao eido educativo. Fronte aos mandatos de protección da lingua propia da Constitución e o Estatuto suprímese a adquisición da lingua en educación infantil, se os pais o queren, e rebaixase a competencia en educación primaria e secundaria (un falso 33% no que nin tan sequera terán que falar ou examinarse en galego salvo na materia de galego). Fronte ao mandato de progresividade no coñecemento da Lei de Normalización Lingüística, por primeira vez a normativa de uso do galego nas aulas vai a ceacú. Fronte á marxe maior que ofrece a Lei Orgánica de Educación ás comunidades con lingua propia (o 45% do horario escolar, fronte ao 35% das que non teñen máis lingua que unha) o goberno galego decide homologarse a La Rioja e utilizar unha parte dese horario para aumentar o inglés e o castelán.

Lonxe de afondar no exemplo dos países con mellores resultados no informe PISA, no que Finlandia é un exemplo, innóvase ao revés. Finlandia basea o seu sistema educativo na firmeza na adquisición das linguas propias –finés e sueco- durante os dous primeiros anos de educación obrigatoria centrando nese esforzo a maior parte do tempo escolar xunto ás matemáticas. A introdución do inglés faise como unha materia diferenciada impartida por especialistas a partir de terceiro curso que ten como obxectivo principal a práctica oral. Para iso os grupos son máis pequenos que os que manexan os nosos mestres e profesores (25 nenos en infantil e primaria, 30 en secundaria). Non hai materias “en” inglés.

O profundo complexo que revela este proxecto de norma, propio de quen pensa que os galegos mais que falar con corrección a lingua que usamos para vivir e construírmos o noso pensamento debemos ser emigrantes; a absoluta irresponsabilidade de quen renuncia a exercer unhas competencias de protección da cultura e identidade propias que non vai mais ninguén mais por nos; o claro desleixo e descoñecemento da realidade do sistema educativo; a ausencia de vontade de investir na educación reducindo o número de nenos nas aulas, aumentado o profesorado, financiando materiais, informatizando as aulas, abrindo aulas de linguas, son o que agocha este proxecto de norma para o unilingüismo nas aulas.

Artigo publicado en Vieiros o 7 de xaneiro de 2010