Queremos tamén enviar unha forte aperta de alento a Lois Rodríguez, o seu editor, e, na persoa de Ramón Vilar, a todos os directores e directoras que contribuíron a manter Vieiros en funcionamento nestes máis de 15 anos e facer del unha ferramenta de creatividade e un lugar de encontro de todos os galegos e galegas espallados polo mundo adiante.

Tamén queremos convidar a esa maioría da sociedade galega que non desexa a destrución e desaparición da nosa identidade nacional, a reflexionar sobre a necesidade de termos uns medios de comunicación social propios, libres e democráticos, que defendan a nosa Nación e o seu ser diferenciado. Mais tamén temos que pensar que isto non vai ser posible sen a participación directa e comprometida de todas e todos nós. Os nosos laios non poden ficar niso, en ladaíñas recitadas de cando en vez, senón no ofrecemento sincero e real do esforzo persoal de cada un de nós.

ProLingua
No Día Nacional de Galicia de 2010

O presidente Núñez Feijóo vén de anunciar, en rolda de prensa posterior ao consello da Xunta celebrado hoxe, a aprobación do Decreto para o plurilingüismo no ensino non universitario. A agresión anunciada desde hai meses, trasládase definitivamente ao DOG. De nada valeron as rigorosas análises da Real Academia Galega ou do Consello da Cultura Galega. De nada valeu o rexeitamento do Consello Escolar de Galicia ou da Mesa do Consello Sectorial dos sindicatos do ensino. De nada valeron as múltiples declaracións das máis diversas organizacións da sociedade galega. De nada valeron as clamorosas manifestacións da cidadanía.

E de pouco valeu o ditame do Consello Consultivo de Galicia, que tamén ProLingua debullou polo miúdo. Valeu unicamente para que retirasen a consulta aos pais en primaria e secundaria, dada a evidente ilegalidade dunha medida así, imposible de ocultar por máis tempo. Non é unha cuestión menor, pois sabemos que aí baseaban os negacionistas a falacia da «liberdade lingüística». Mais do resto dos asisados consellos do CCG, o goberno do PP decidiu non facer caso. As ataduras cos sectores antigalegos que operan na sociedade deben de ser máis fortes que o clamor da cidadanía ou o respecto á legalidade vixente.

Respecto do que xa sabiamos, tan só hai ese cambio: a retirada da consulta ás familias no ensino primario e secundario. O pasado 13 de marzo, ProLingua analizou polo miúdo o proxecto de decreto, desvelando as consecuencias que terá a súa aplicación nos centros. Entre outras cousas, diciamos alí que:

Tras tres décadas, este goberno abandona o consenso político e social forxado arredor da necesidade de acometer políticas de acción positiva sobre o emprego do noso idioma no eido educativo e noutros da vida social. Feito aínda máis grave, cando con este anteproxecto non se garante a competencia en galego de todo o alumnado ao remate da Educación Secundaria Obrigatoria. A partir de agora, o galego quedará desprotexido e moi seriamente danado.

Como xa ocorre con outras medidas deste goberno, esquécese por completo a situación social das linguas na Galicia de hoxe e a distinta historia de cada unha delas. Así, o camiño que marcan o Estatuto de Autonomía, a Lei de Normalización Lingüística e o Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega queda deturpado e baleiro de contido, malia as invocacións ocas que se poden ler neste proxecto de decreto. Nel están deseñadas as liñas que conducirán á eliminación social de espazos para o galego.

As medidas propostas reducen o espazo do galego nas aulas e, sobre todo, afondan no proceso de coutar a súa presenza social. Estas medidas permiten albiscar o obxectivo verdadeiro que subxace neste borrador, baixo unha aparente equidistancia e reiteradas apelacións ao «equilibrio»: a pretensión de crear unha rede de ensino –a partir dun sector dos centros privados e concertados– onde os nenos poidan escolarizarse sen ter apenas contacto co galego, que quedará reservado a funcións secundarias e subordinadas.

A referencia á «liberdade de expresión do alumnado» merece pasar á historia da falsidade e da infamia, pois dá a entender que antes existía unha opresión que só está na mente dos negacionistas e, sobre todo, suporá na práctica un cínico ataque ao traballo do profesorado na aula. Será da responsabilidade dos promotores e redactores a situación de desprezo á autoridade do profesorado que esta medida carrexa. Queremos, unha vez máis, informar á sociedade galega que calquera apelación ao dereito constitucional en relación coa liberdade de uso das dúas linguas oficiais de Galicia, é unha trampa e unha mentira. Unha sentenza do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia, así como outras do Tribunal Constitucional, deixaron ben claro que nas aulas o alumnado que se vexa requirido a usar a lingua na que se imparte a materia non sofre ningunha merma de dereito por se tratar dun acto escolar e que atinxe á súa educación.

Hoxe estas palabras seguen a ter a mesma actualidade. Á espera de que a lectura atenta do decreto confirme os peores agoiros, desde ProLingua denunciamos a que nos parece a peor agresión contra a lingua galega desde o franquismo, medida que evidencia a vontade de desfacer os tímidos avances normalizadores do período constitucional.

Como vén facendo desde a súa fundación, ProLingua reitera as palabras do seu manifesto:

…declaramos como obxectivos irrenunciables de ProLingua a totalidade dos contidos da actual Lei de Normalización Lingüística de 1983 e o Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega de 2004, que contaron, en ambos casos, coa aprobación por unanimidade do Parlamento de Galicia. Estamos nun Estado de dereito e como cidadás e cidadáns esiximos que se cumpra de xeito pleno a lexislación existente en materia lingüística. Asemade esiximos que non se leve a cabo ningunha medida lexislativa que supoña perda de dereitos por parte das galegas e dos galegos a usaren e coñeceren a lingua galega e a facer dela o seu sinal de identidade galega.

Defenderemos, tamén nos Tribunais de Xustiza, os dereitos que se nos queren coutar. Pois cómpre oporse, por todos os medios ao noso alcance, ao baleirado do Estatuto de Autonomía e da Lei de Normalización Lingüística que o goberno de Núñez Feijóo está a realizar desde a súa toma de posesión.

ProLingua, 20 de maio do 2010

a) cooficialidade de galego e castelán. Esta cooficialidade xa está recollida no artigo 5.2 do Estatuto de Autonomía, é unha norma básica desde hai 30 anos.
b) galego como lingua propia de Galicia. Esta condición de lingua propia de Galicia atribuída ao galego, xa está definida así no Estatuto de Autonomía, no artigo 5.1. Leva 30 anos formando parte da lei básica que fai posible a existencia do goberno autonómico.
c) acción positiva para o galego. Se imos outra vez ao Estatuto de Autonomía de 1981, o seu artigo 5.3 establece que «os poderes públicos de Galicia potenciarán o emprego do galego en todos os planos da vida pública, cultural e informativa». Velaí a acción positiva que xa recolle o Estatuto.
d) non discriminar pola lingua. Imos outra volta ao Estatuto, en concreto ao punto 5.4., e batemos con este mandato: «ninguén poderá ser discriminado por causa da lingua». É lei desde 1981!

Alguén pode pensar que o dito ata aquí non pode ser certo, non é posible que o presidente Núñez Feijóo tente manipular así a cidadanía, ofrecendo no 2010 un pacto que xa está na nosa lei básica desde 1981. Para as persoas incrédulas, velaquí o texto íntegro do artigo 5 do Estatuto de Autonomía:

Artigo 5º.
1. A lingua propia de Galicia é o galego.
2. Os idiomas galego e castelán son oficiais de Galicia e todos teñen o dereito de os coñecer e de os usar.
3. Os poderes públicos de Galicia garantirán o uso normal e oficial dos dous idiomas e potenciarán o emprego do galego en tódolos planos da vida pública, cultural e informativa, e disporán os medios necesarios para facilita-lo seu coñecemento.
4. Ninguén poderá ser discriminado por causa da lingua.

Dito con claridade: o que fixo o presidente Feijóo foi ofrecernos o pacto que xa está no Estatuto de 1981. Como é posible semellante fraude? Quen é el para ofrecer tal pacto? Acaso o Estatuto deixou de estar en vigor? Ou está a vendernos o favor de que non o vai derrogar?
Núñez Feijóo debe saber que o Estatuto de Autonomía xa é o alicerce da Galicia actual, o mesmo que a Lei de Normalización Lingüística de 1983, derivada do Estatuto. E, como vén de lle lembrar o Consello Consultivo no seu demoledor ditame, este dous textos legais básicos sinalan un conxunto de obrigas ineludibles referidas á lingua, que o seu goberno non pode ignorar.
Claro que, se cadra, a quen o presidente está a lles ofrecer este pacto é aos poderes económicos e mediáticos e aos grupos sociais partidarios de recortaren e limitaren a presenza social do galego. Se cadra é un pacto que se lle oferta a quen reclama o suposto «dereito das familias para educar os seus fillos sen que teñan contacto co galego», malia as reiteradas sentenzas do Tribunal Constitucional que indican que non existe tal dereito. Está ben o pacto se é para eses sectores, porque supón pedirlles que acepten a legalidade do Estatuto de Autonomía e da Lei de Normalización Lingüística e que abandonen a ideoloxía lingüística que se nos impuxo ata 1978.
Mais para as persoas que nos opoñemos ás medidas limitadoras e, como fica constatado, regresivas que teimosamente promove o goberno de señor Núñez Feijóo, xa hai un pacto rigoroso, elaborado tras un longo e traballado consenso: o Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega, aprobado por unanimidade do Parlamento de Galicia no ano 2004. Un pacto promovido polo anterior goberno do PP, un goberno onde Núñez Feijóo ocupaba o cargo de vicepresidente. Ese pacto que Núñez Feijóo abandonou posteriormente, deixándose levar por grupos radicais que lle pretenden impor á sociedade a súa visión lingüicida. Que regrese a el sería a noticia, esta si, que merecería ocupar as portadas de todos os xornais.

ProLingua
18 de maio de 2010

2. O marco legal e as obrigas que del se deducen

No texto do ditame, o CCG lembra, unha e outra vez, que todo o que se lexisle sobre a lingua non pode entrar en contradición co marco legal existente. Neste sentido, unha parte substancial do texto ocúpase de explicar por que o proxecto de decreto vai en dirección contraria ao Estatuto de Autonomía e mais á Lei de Normalización Lingüística.
Por outra banda, tamén introduce repetidas referencias ao Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega. Malia non ter unha dimensión estritamente normativa, o feito de que fose aprobado polo Parlamento Galego, e por unanimidade, dálle un valor referencial que, segundo o CCG, non se pode esquecer. Isto ten unha particular relevancia, dadas as repetidas declaracións dos responsables deste goberno, no sentido de desprezar o PXNLG e sinalar que só tería un carácter «orientativo».
Entre as páxinas 8 e 14, o ditame do CCG ocúpase de explicar as obrigas que se derivan do Estatuto e da LNL. Son aspectos evidentes, que desde ProLingua e desde outras voces, así como desde institucións como a RAG e o Consello de Cultura, se veñen reiterando nestes últimos meses. O goberno de Núñez Feijóo sempre os despachou con argumentacións falaces, facendo ver que eran eles quen tiñan a interpretación acaída da lei. Por iso é tan importante ler neste ditame palabras que recollen as ideas esenciais que este goberno, e os grupos económicos e mediáticos que o apoian, se obstinan en negar:

• Os poderes e autoridades públicas teñen a obriga de utilizar de xeito maioritario a lingua propia de Galicia, para que este uso «sirva como motor impulsor da necesaria normalización lingüística (…)».

• Eses mesmos poderes están obrigados a promover a regularización do uso da lingua na sociedade, «co fin de facer realidade a liberdade e a igualdade de todos os cidadáns no exercicio dos seus dereitos constitucionais e legais».

• A necesaria normalización da lingua máis desfavorecida socialmente obriga a «un trato desigual, aínda que non discriminatorio, para as dúas linguas oficiais no territorio autonómico», para así eliminar as desigualdades de partida e chegarmos a unha igualdade real.

Que todo isto, e máis, o diga tamén o CCG, deixa en maior evidencia a dirección equivocada do camiño que está a seguir o goberno de Núñez Feijóo, con medidas que coutan a presenza social da lingua e, xa que logo, restrinxen de xeito alarmante os dereitos das persoas que temos o galego como lingua habitual.

3. O enfoque errado na Educación Infantil

Cando entra na análise dos artigos do proxecto de decreto, o CCG é contundente. Nas páxinas dedicadas á Educación Infantil (pp. 15-22), desmonta peza a peza o atentado á lingua galega que o goberno intenta levar á práctica. Nin a consulta ás familias, nin as enquisas vinculantes, nin o desleixo das funcións por parte da administración educativa, nin a restrición de dereitos dos nenos e nenas galegofalantes, nin a desculpa da ignorancia do profesorado verbo do galego. Nada queda en pé!:

• «Someter a configuración dun dereito fundamental a votación, con desleixo da función de programación xeral do ensino que compete aos poderes públicos, infrinxe os devanditos preceptos constitucionais».

• «o artigo 5 do texto sometido a ditame vulnera o artigo 13 da Lei de Normalización Lingüística de Galicia (e no caso do galego, en concreto, o artigo 8 da Carta Europea das Linguas Rexionais e Minoritarias)».

• «…o alumno non ten dereito a que se utilice a súa lingua materna como única ou exclusiva na aula (…) A única vía que se entende como plenamente respectuosa en materia de normalización lingüística é a de que sexa no proxecto lingüístico onde se concrete, mediante todos os datos que o centro pode e debe barallar (datos sociolingüísticos, información facilitada polos pais e datos da observación directa do profesorado, cal é a lingua do contorno e cal a materna predominante, así como os mecanismos específicos ou de uso proporcional de cada lingua, partindo sempre do necesario uso de ambas por parte do profesorado».

4. A intervención das familias en Primaria e Secundaria Obrigatoria.

O CCG volve ser categórico neste aspecto e reitera que a administración educativa non pode abandonar as súas funcións, e que tampouco as familias poden decidir aspecto ningún do currículo (agás no caso da materia de Relixión). Esta desleixo de funcións (ese pretendido «dereito dos pais a decidir» non ten cabida no actual marco legal) é cualificado polo CCG de xeito rotundo, cando di que o papel da administración é «indispoñible, irrenunciable e indelegable». Repárese nestas palabras, que reproducen as dunha sentenza do Tribunal Constitucional

«… ninguno de los múltiples apartados del artículo 27 de la Constitución Española incluye, como parte o elemento del derecho constitucionalmente garantizado, el derecho de los padres a que sus hijos reciban educación en la lengua de preferencia de sus progenitores en el centro docente público de su elección».

«En definitiva, no noso ordenamento non ten acollida un modelo no que a responsabilidade de elección do idioma no ensino, ou a distribución das materias troncais entre os dous idiomas, galego e castelán, recaia, sequera en parte, nas familias, con abdicación da responsabilidade educativa que o artigo 27 da CE atribúe aos poderes públicos…».

Deste xeito, tanto o goberno de Núñez Feijóo como os persoeiros e os medios de comunicación que tanta teimosía puxeron na defensa dunha «liberdade» supostamente ameazada pola «ditadura dos que queren impoñer o galego», deberan retractarse e pedir desculpas públicas pola abondosa demagoxia que deitaron —e deitan aínda, véxanse as declaracións recentes do señor Rueda na festa celebrada polo PPdeG en Lalín ou as que vén de facer o presidente Feijóo na véspera do Días das Letras Galegas en Forcarei!— sobre nós.

5. Os supostos «equilibrios»

O ditame do CCG tamén aborda algunhas das maiores hipocrisías que mantén o proxecto de decreto. En concreto, recrimínalles aos redactores que sinalen como un dos principios inspiradores «a garantía da adquisición dunha competencia semellante nas dúas linguas oficiais de Galicia». Con eficacia e clareza, o CCG explica que ese principio só está posto aí para enfeite ou disimulo, porque logo a redacción do decreto camiña por vieiros contrarios. Tamén lles recrimina aos redactores que esquezan algúns preceptos básicos da LNL, como son «asegurar a normalización do galego», «arbitrar as medidas encamiñadas a promover o uso progresivo do galego no ensino» ou cambiar a expresión «en igualdade» polo termo «semellante».
En concreto, o CCG pulveriza o uso terxiversador do termo «equilibrio» (de horas semanais, de materias impartidas), indicando que:
resulta limitador e non favorecedor de facilitar «o uso progresivo do galego» e que «os alumnos coñezan este no seu nivel oral e escrito en igualdade co castelán», habida conta da diferenza do punto de partida de ambos na realidade.
Cómpre subliñalo: quen di isto non son os «impositores» e «inimigos da liberdade» ou os que rexeitan o «galeguismo amable» ao que o presidente Feijóo fai continua referencia. Quen o di é o Consello Consultivo de Galicia.

6. Equipos de Normalización, si.

Tamén, de xeito contundente, o CCG chama a atención sobre o borrado do termo normalización, substituído polo de dinamización, mesmo no nome dos Equipos de Normalización. O CCG di que non, que o termo normalización é o que se debe utilizar, «por ser así máis axustado ao texto e ao espírito da Lei de Normalización Lingüística». Canta teimosía ao descuberto!

7. Un voto particular de enorme importancia.

A maiores deste severo correctivo que recibe o proxecto de decreto, hai ao final un voto particular de alto interese, obra do conselleiro Gonzalo de la Huerga Fidalgo, referido a esa desfeita pedagóxica que contén o decreto, a referida a que o alumnado poderá usar a lingua da súa elección nas aulas. Neste caso, o CCG non debeu incluílo no corpo do ditame polo razoamento que xa facía respecto do decreto do 2007, uns razoamentos que nos seguen a parecer moi febles, pero que deberon contar con maioría no seo do CCG.
Este voto particular acada unha gran relevancia porque razoa e argumenta dun xeito moi consistente a súa oposición a esta medida, que a LNL só contempla para o ámbito universitario. O profesor de la Huerga razoa que:

• «estender ese dereito aos ciclos inferiores supón unha innovación sobre o previsto na Lei de referencia e sabido é que en aspectos substanciais os regulamentos extra legem non son válidos (…)».

• «Esta saída da suxeición especial non a fai a LNL cos outros educandos; porque entende con toda a razón que o seu nivel de aprendizaxe das destrezas lingüísticas nas diferentes materias non é aínda dabondo como para dispensalos do uso da lingua vehicular marcada como obrigatoria no sistema educativo e que ten por finalidade precisamente atinxir esas destrezas. Por iso, saírse dese marco como fai o Proxecto de Decreto en exame, é incorrer en ilegalidade por exceso; ou sexa, regular situacións para o que non vén habilitado é, realmente, vir contradicir a Lei, no que esta non quixo facer».

E, aínda máis contundente: «introduce no sistema de adquisición da destreza lingüística na materia do caso unha contradición, cal é a de que se permita que o alumno non fale, non escriba, nesa lingua; ou sexa, que non adquira esa destreza».

8. Defensa do papel do profesorado.

Hai múltiples referencias á importancia do papel do profesorado nas decisións curriculares, sobre todo a través dos órganos colexiados. E o conselleiro De la Huerga é contundente cando afirma, no seu voto particular, que «privar a quen debe dirixir o proceso (que é quen sabe) do poder de decisión sobre este, e entregalo ao educando (que é quen debe aprender) é amais de non razoable, atentatorio ao dereito da educación; pois, en resumo, a permisión de referencia dá campo de xogo á ignorancia».

9. A utilización do inglés como lingua vehicular.

Neste punto, o CCG tamén é contundente, adoptando unha posición claramente contraria á pretensión de utilizar un terzo das materias nunha lingua estranxeira:

• «(…) ese máximo dun terzo do horario podería resultar desproporcionado con relación ao horario que se lle dispensa ás dúas linguas oficiais, e iso porque, se ben nunha comunidade autónoma na que só existise un idioma oficial sería asumible dende o punto de vista da proporción cualitativa a atribución dun terzo á impartición nunha lingua estranxeira de determinadas materias, non o é nunha comunidade autónoma como Galicia, que dispón de dúas linguas oficiais. Así, a atribución de ata un terzo como máximo á impartición de materias en lingua estranxeira pode supoñer un sacrificio para a aprendizaxe tanto oral coma escrita das linguas oficiais, tendo en conta os mandatos e fins tanto do Estatuto de Autonomía de Galicia coma da Lei de normalización lingüística sobre a normalización da lingua galega no ensino e da Carta Europea de Linguas Rexionais e Minoritarias, que establece que unha parte substancial da educación se faga na lingua minoritaria (…)».

10. Algunhas conclusións

Tal como se indica no noso manifesto fundacional, «declaramos como obxectivos irrenunciables de ProLingua a totalidade dos contidos da actual Lei de Normalización Lingüística de 1983 e o Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega de 2004, que contaron, en ambos casos, coa aprobación por unanimidade do Parlamento de Galicia».
O ditame do CCG, sendo importante, fica aínda moi lonxe destes nosos obxectivos irrenunciables. En parte pola súa composición, en parte porque a súa función se limita a examinar a legalidade dos textos. Con todo, cremos que se trata dun documento importante, que cómpre analizar e divulgar, porque supón unha emenda radical ás intencións desgaleguizadoras do goberno de Núñez Feijóo. Como este goberno non se vai atrever a cualificar de impositores e inimigos da liberdade os membros do CCG, a estratexia elixida é a da lura, arriar borro co que encher os medios de comunicación, coa confianza de que o contido do ditame non se difundirá alén de ámbitos restrinxidos. Mais cómpre oporse ás súas falacias. Como ben afirmou Xabier P. DoCampo na asemblea constituínte da nosa organización, «nós non mentimos». Este documento é outra contribución máis á loita permanente contra a mentira institucionalizada.

17 de maio de 2010, Día das Letras dedicado a Uxío Novoneyra

En relación coas súas declaracións na sesión do Parlamento Galego do pasado día 22, desexamos manifestar a nosa sorpresa e desagrado. Aínda que desde que asumiu o cargo en xullo do 2007 logo se coñeceu a súa estraña forma de exercer de Valedor dos cidadáns que tamén se expresan en lingua galega, de novo semella inevitable inferir das súas palabras a escasa simpatía que profesa cara ao idioma.

De acordo coa información aparecida nos medios, e sen entrar a comentarmos a actitude pouco respectuosa coa cámara e os seus membros, si queremos manifestar o noso parecer sobre diversos puntos da súa argumentación:

1.- Vostede reprocha que se cite o Estatuto de Autonomía e a Lei de Normalización Lingüística para defender a liberdade lingüística, e engade «acórdese que tamén está a Constitución Española». Nada máis evidente que a plena constitucionalidade do Estatuto de Autonomía de Galicia, o mesmo que a da Lei de Normalización Lingüística; xa que logo, nada neles se opón á Constitución. Quere acaso dicir que hai algo no Estatuto que é contrario á Constitución?

Cónstanos que, por cargo e capacidade, vostede sabe que non. E sabe tamén que demandar políticas de apoio diferenciado á lingua galega é plenamente constitucional. Vexa senón, entre moitas outras que se poderían citar, o que se di na sentenza 337/1994 do Tribunal Constitucional, «que avala un trato desigual, que non discriminatorio, para as dúas linguas oficiais en función do carácter propio dunha delas que fai preciso unha acción normalizadora que debe, necesariamente, implicar accións de apoio singularizado».

2.- Todos os galegos e galegas temos dereito a exercermos a nosa liberdade lingüística individual, como vostede moi ben dixo. Compare o exercicio desta liberdade por parte dunha persoa castelanfalante e outra galegofalante ao falar co médico, facer un documento notarial, asistir á misa, casar, realizar unha entrevista na procura de emprego, ir ao cine, mercar nos centros comerciais, educar un fillo na lingua familiar, facer unha xestión xudicial ou responderlle a un xuíz en galego sen medo se este fala en castelán, ler un xornal… e un longuísimo etcétera. Estas e outras moitas serviríanlle para «informar do que pasa na rúa» con maior coñecemento e acerto. Ata hoxe estabamos seguros de que defendía a liberdade lingüística de toda a cidadanía, pero, das súas declaracións, deducimos que cando fala de liberdade lingüística só se refire á lingua castelá.

3.- Así as cousas, xa non nos sorprende o uso espurio que vostede fai da palabra liberdade. Certo que non é o único que utiliza estas trampas. Curiosamente, no mesmo día en que liamos as súas declaracións, os xornais informaban tamén que para os congresistas do partido republicano dos EUA a reforma sanitaria do presidente Barack Obama atenta contra as liberdades individuais; asombrosamente, citábana como un ataque similar ao que supuxo, para eles, a promulgación da lei de liberdades civís que o presidente Lyndon B. Johnson declarou en 1964; declaración que, como todos sabemos, constituíu un inmenso avance para as liberdades reais de todo o pobo estadounidense.

Non caia, señor Valedor do Pobo, nun uso fraudulento da palabra liberdade, como o que vén de realizar Silvio Berlusconi declarándose vítima da «falta de liberdades» en Italia ou a vergoñenta actitude da Asociación Nacional do Rifle dos EUA que, no nome da liberdade individual, continúan a xustificar o inxustificable.

4.- A súa frase «ir cunha pistola ao peito a cada cidadán para que fale galego» aínda que se trate dunha metáfora, é tan ofensiva como impropia do seu cargo. Debe pedir desculpas a todas as persoas que defendemos o dereito ao uso e promoción da lingua propia de Galicia, porque nin somos nin seremos nós quen apelemos nunca ao uso da violencia e porque as referencias ás armas cárgaas o demo.

En resumo, señor Valedor do Pobo, de vostede tiñamos que esperar outra actitude e outra práctica. Non está no seu posto para defender os poderosos fronte os débiles, trátese de persoas ou de linguas. Antes ben, desexariamos que tomase en conta o que no século XIX Jean-Baptiste Henri Lacordaire dixo: «Entre o forte e o débil, a liberdade oprime e a lei libera». Por iso acudimos a vostede tantas veces, para que nos defenda das invocacións falsarias da palabra liberdade.

No tocante ás linguas, non esqueza que a oposición entre castelanfalantes e galegofalantes é, en boa medida, unha falsidade. En todo caso, a oposición será entre os que temos competencia bilingüe e os que se encastelan no mantemento da competencia monolingüe vivindo nun país con dúas linguas oficiais.

ProLingua
Galicia, 23 de marzo do 2010

A referencia ás palabras de Orwell é obrigada despois de ler na páxina oficial da Xunta de Galicia o avance do “Borrador do decreto de plurilingüismo no ensino público non universitario”. Desde ProLingua denunciamos a pretensión de falsificar a realidade presente nun texto que consuma a peor agresión contra a lingua galega desde o franquismo evidenciando a vontade de desfacer os tímidos avances normalizadores do período constitucional. Unha vez se faga público o texto completo deste borrador de decreto, desde ProLingua procederemos a unha análise polo miúdo do seu contido. Agora, nesta declaración de urxencia, facemos público o seguinte:

1. Tras tres décadas, este goberno abandona o consenso político e social forxado arredor da necesidade de acometer políticas de acción positiva sobre o emprego do noso idioma no eido educativo e noutros da vida social. Feito aínda máis grave, cando con este anteproxecto non se garante a competencia en galego de todo o alumnado ao remate da Educación Secundaria Obrigatoria. A partir de agora, o galego quedará desprotexido e moi seriamente danado.

2. Nun xeito insólito de presentación, onde non hai proxecto de Decreto, senón unha serie de puntos en forma de intencións, que amosa ás claras a covardía dun goberno preso dos sectores máis etnocidas e posuidores dunha actitude de desprezo cara á sociedade galega que ama, respecta e desexa preservar os seus sinais de identidade, nomeadamente o uso e promoción da lingua propia de Galicia, faise pública unha nota anticipadora dun decreto que, malia parecer imposible, é moito máis agresivo coa lingua galega que as “Bases para o decreto” presentadas hai agora tres meses. Se daquela sinalabamos o brutal retroceso que supuñan para o galego, e tamén a seria ameaza ás liberdades das persoas galego falantes, nesta ocasión constatamos que as carautas caeron de vez e agora se nos ofrece o rostro real dos obxectivos que se pretenden.

3. O texto presentado parte de premisas falsas e terxiversadoras da realidade. Téimase na mentira e no engano cando se recorre de novo á martabela de “a imposición do galego”, “a falta de liberdade lingüística dos alumnos” ou “a visión monolingüe do ensino”. O que se tenta é ofrecer unha realidade deformada para, sobre ela, deseñar as liñas que conducirán á eliminación social de espazos para o galego.

4. Como xa ocorre con outras medidas deste goberno, esquécese por completo a situación social das linguas na Galicia de hoxe e a distinta historia de cada unha delas. Así, o camiño que marcan o Estatuto de Autonomía, a Lei de Normalización Lingüística e o Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega queda deturpado e baleiro de contido, malia as invocacións ocas que se poden ler neste avance de proxecto de decreto.

5. Todas as medidas propostas reducen o espazo do galego nas aulas e, sobre todo, afondan no proceso de coutar a súa presenza social. As referencias á elección de lingua por parte das familias buscan explotar e afondar nos prexuízos que soporta a lingua galega. Os mesmos que converteron aos redactores desta norma en paladíns do negacionismo da lingua propia de Galicia.

6. As medidas propostas permiten albiscar o obxectivo verdadeiro que subxace neste borrador, baixo unha aparente equidistancia e reiteradas apelacións ao “equilibrio”: a pretensión de crear unha rede de ensino –a partir dun sector dos centros privados e concertados- onde os nenos poidan escolarizarse sen ter apenas contacto co galego, que quedará reservado a funcións secundarias e subordinadas.

7. As afirmacións que pretenden enmascarar a agresión á lingua non resisten unha análise mínima. Coma tal, cando se fala de Educación Infantil, tras indicar que “o profesorado utilizará na aula a lingua predominante entre o alumnado” (a mesma fórmula que había no decreto de 1995, do que xa sabemos os resultados que deu, co galego desaparecido da maioría das aulas), pásase a afirmar isto: “prevese que nesta etapa o alumnado aprenda as dúas linguas oficiais de Galicia partindo da lingua predominante na aula”. Pero calquera que coñeza algo de didáctica de linguas, sabe que iso só sucederá nas aulas onde o galego sexa a lingua maioritaria. Só un cinismo patolóxico pode negar que, nunha situación de precariedade da transmisión familiar da lingua galega, se fai imprescindible una acción decidida de incremento de horas na lingua desfavorecida durante os primeiros anos de escolarización (Educación infantil e E. P.) para facer posible ese equilibrio competencial que este avance de decreto di perseguir.

8. O apartado “Liberdade de expresión para os alumnos” merece pasar á historia da falsidade e da infamia, pois dá a entender que antes existía unha opresión que só está na mente dos negacionistas e, sobre todo, suporá na práctica un cínico ataque ao traballo do profesorado na aula. Será da responsabilidade dos promotores e redactores a situación de desprezo á autoridade do profesorado que esta medida carrexa. Queremos, unha vez máis, informar á sociedade galega que calquera apelación ao dereito constitucional en relación coa liberdade de uso das dúas linguas oficiais de Galicia, é unha trampa e unha mentira. Unha sentenza do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia deixou claro que nas aulas o alumnado que se vexa requirido a usar a lingua na que se imparte a materia non sofre ningunha merma de dereito por se tratar dun acto escolar e que atinxe á súa educación.

9. A apoteose do cinismo dáse nas liñas finais, cando se afirma que os cambios introducidos respecto das bases de decembro “responden ás suxestións e observacións realizadas polas preto de trinta entidades que o goberno galego escoitou no trámite de audiencia, entre elas o Consello da Cultura Galega e mais a Real Academia Galega”. Pensan de verdade que a cidadanía é tan parva? Se son quen de afirmar que atenderon os requirimentos da sociedade galega, entón estamos diante da falsidade como forma política e de goberno. Só a covardía xustifica afirmacións tales.

Galicia, 13 de marzo de 2010

Podemos facer case canto queiramos, así que agardade un pouco que xa vos temos preparada outra, e outra e unha máis porque xa sabíamos, e agora máis, que podemos confiar en vós, nesta irmandade que naceu hai catro meses coa presenza de 300 persoas en Compostela aquel 3 de outubro e segue a medrar. Imos facer dela un río que percorra e regue cada recanto da fértil terra na que se asentan os pés da Lingua, pero tamén un río que reverta en crecidas de amor pola nosa lingua ate afogar as voces da negación.

Apertísimas a todas e todos. EN GALEGO SOMOS MÁIS!

A Cerna de PROLINGUA

Entre o débil e o forte, a liberdade oprime e a lei libera. O «malo» do decreto 247/2007 foi que o bipartito quixo facer que se cumprise, porque ata daquela ningún decreto sobre o ensino se cumpría nunha boa parte dos colexios concertados e privados. Cando se quixo facer cumprir o lexislado, foi cando se falou de imposición.

Toda norma, toda lei, todo decreto é unha imposición: as normas de tráfico, as leis urbanísticas, as ordenanzas municipais. Se non houbese normas e obrigatoriedade de cumprilas, non podería haber civilización. O PP pretende volver ao estado salvaxe de facer o que a un lle dea a gana, co que se garante unicamente a liberdade para que o forte esmague o débil.

Que lingua se usou maioritariamente na escola durante a vixencia do bipartito se a maioría dos centros privados e algúns públicos daban galego en castelán, coñecemento do medio en castelán, matemáticas en castelán etc., incumprindo a normativa legal?

Acaso houbo nenos castelanfalantes que volvesen da escola á casa falando galego? En troques, hai miles de casos de nenos galegofalantes que volven da escola totalmente castelanizados. Cal é logo a lingua subordinada na escola?

O Decreto 2007, desenvolvendo as directrices do Plan Xeral do 2004, pretendía poñer os medios para que o alumnado acadase a plena competencia bilingüe, tamén os que no medio familiar só teñen castelán, porque os nenos que falan galego na casa son, de sempre, os únicos bilingües.

Se molestaba moito este Decreto é porque moitos fillos de señoritos e moitos fillos de acomplexados ían ter roce do(?) galego, algo que por prexuízo non podían consentir os pais.

3) Galicia posúe unha riqueza lingüística que non a teñen outras Comunidades: Galicia fala en dúas linguas importantísimas. Unha, o galego, a súa particular lingua que a achega, por semellanza, a todos aqueles países de fala portuguesa, e outra, o castelán, a segunda lingua máis falada do mundo. Por iso, pretender ignorar unha cando se poden empregar as dúas é ilóxico.

A única lingua que se pretende ignorar e seguir subordinando é o galego. Con este decreto transmíteselle a idea á sociedade de que o galego é unha lingua de segunda, totalmente prescindible para vivir en Galicia.

Por que un inmigrante senegalés ou chinés ou romanés vai estar exento durante tres anos de lingua galega e non vai estar exento de lingua española? (e máxime cando neses tres anos vai ter algunha(s) materia(s) en galego do que non poderá estar exento). Esta é a dobre moral, a dobre consideración (útil/inútil) que pretende facer o PP madrileño no noso país.

Non esquezamos que estas directrices que pretende implantar o PP en Galicia, impoñéndonos un decreto coma este, responde ás instrucións que lle veñen dadas desde Madrid, concretamente desde a fundación FAES presidida por José María Aznar.

4) Os populares pídenlle aos nacionalistas galegos que deixen de empregar a lingua como ferramenta política e aos socialistas, que recuperen a senda da cordura e se desliguen das posturas máis extremistas do nacionalismo. Lémbranlles que o pacto co Bloque se rompeu o pasado 1-M, por decisión da sociedade galega, e polo tanto, secundar ao BNG e ser cómplice seu xa non é unha peaxe que o PSOE galego teña que pagar.

O consenso lingüístico logrouse co PXNL, cando era presidente Fraga e vicepresidente Feijóo. O consenso rachouse na campaña electoral de febreiro de 2009, cando o PP empregou a lingua como arma electoral para captar 20.000 votos que se lle ían marchar a UPyD.

Acaso é cordura e sensatez inocular o veleno da loita política nas escolas? Sabe o PP cantos problemas e conflitos vai causar nas ANPAs, nos Consellos Escolares, nos Claustros de profesores etc., con este borrador de decreto?

Déixese o PP de falsas chamadas ao pacto e ao consenso e goberne, non delegue en quen non ten competencias nin capacitación. Goberne e decida que é o que quere facer coas linguas no ensino público en Galicia, diga cales materias de cales niveis van en A ou en B. Ou é que os concellos consultan cos propietarios dos terreos para modificar anualmente os plans xerais? Ou é que a DXT consulta anualmente cos propietarios dos vehículos para facer as normas de circulación? Ou é que os médicos lles piden opinión aos familiares dos pacientes sobre o tipo e a dose da medicación administrada?

En canto a esas chamadas ao PSOE, a quen se quere enganar? Hai unha boa parte da sociedade galega que quere un futuro para a súa lingua e que non vai permanecer indiferente ante o que este goberno pretende. E aí han confluír xentes con adscrición partidaria ou sen ela; persoas unidas todas polo común amor á lingua, decididas a non deixar que os negacionistas decidan coa súa política extremista.

1) O borrador do novo decreto do galego constitúe unha aposta de futuro para Galicia xa que promove o trilingüismo, o equilibro entre as linguas, integra aos pais no sistema educativo e incrementa a liberdade lingüística dos alumnos, poñéndolle fin, con todo isto, á imposición lingüística que, durante a época do bipartito, rachou co consenso.

a) alguén cre que abre as portas ao trilingüismo?

O trilingüismo nada ten que ver co borrador do decreto, por máis que os seus defensores aparenten ser abandeirados do trilingüismo. Potenciar unha lingua estranxeira, sexa esta a que for ―inglés, francés ou ruso―, non pasa por equiparala coa lingua propia. Isto non se sostén de ningunha das maneiras; sen dúbida tampouco desde unha perspectiva legal. E menos se, polo camiño, se lle quitan apoios á lingua que máis os necesita socialmente.

b) alguén cre que promove o equilibrio entre as linguas?

Non se promove o trilingüismo situando ao mesmo nivel unha lingua oficial desprestixiada, unha lingua oficial presitixiada e unha lingua non oficial megaprestixiada. Se as situacións de partida son distintas, a metodoloxía debe ser distinta para chegarmos a un mesmo obxectivo: a capacitación en cada unha das linguas.

Ademais, o camiño posposto polo Borrador non garante esa competencia en inglés ao final do ensino obrigatorio que se di pretender. A proba é que en ningún lugar de Europa se fai tal disparate. Para poder facelo así terían que traer profesorado nativo de lugares nos que a lingua inglesa fose a oficial e que fosen competentes en matemáticas, ciencias naturais, físicas, sociais, en educación física, en música… En toda Europa, o sistema para que os rapaces aprendan inglés na etapa escolar consiste en incrementar a carga horaria de inglés, reducindo a ratio por aula e incorporando lectores de inglés nativos que interactúen oralmente nas distintas aulas e materias.

O outro, o que din as bases, é imposible; e cando se demostre, de aquí a poucos anos, o mal xa estará feito.

c) alguén cre nesa posibilidade de os pais escolleren?

O Tribunal Supremo, hai agora dous meses, en novembro de 2009, emitiu unha sentenza rexeitando que os pais poidan escoller a lingua do ensino, sinalando expresamente que «a liberdade de elección conduciría a resultados absurdos, xa que todos poderían reivindicar unha instrución impartida en calquera lingua».

Os obxectivos da educación, nunha democracia, non é algo que poidan decidir os pais directamente, porque afecta a toda a cidadanía. Por esta razón, a estrutura do sistema educativo, o horario escolar, as materias que se imparten e os seus respectivos currículos, a capacitación do profesorado, os sistemas de avaliación… son aspectos todos eles que deciden e regulan os gobernos democráticos, precisamente porque afectan a toda a cidadanía.

O mesmo debería suceder co uso das linguas no sistema educativo. A que se debe esta evidente desleixo de funcións por parte da Xunta, malia a claridade coa que xa falou o Tribunal Constitucional? A apelación á liberdade de escolla das familias é unha evidente terxiversación do termo «liberdade», máis grave aínda se temos en conta que se lles pide opinión sobre unha lingua sometida a arraigados prexuízos sociais, que esixiría políticas activas para favorecer o equilibrio coa lingua máis asentada socialmente.

d) alguén cre que garante a liberdade lingüística dos alumnos?

Poucas veces vimos un uso tan retorto da palabra «liberdade». A educación é, por principio, unha imposición que a sociedade programa para que os nenos e nenas, unha vez formados, poidan exercer verdadeiramente a liberdade propia dunha sociedade democrática.

Non existe a liberdade de non aprender a táboa de multiplicar ou calquera coñecemento básico para se desenvolver na sociedade; de igual modo que tampouco non existe a liberdade de non saber galego no territorio onde o galego é lingua propia e oficial. O concepto de liberdade, coma tamén sucede co concepto de trilingüismo, está lonxe do que o decreto e os seus arteiros artífices entenden por tal.

e) De verdade alguén cre que hai dous polos opostos: o dos que defenden a liberdade lingüística e respectan a todos os cidadáns independentemente da lingua que falen (Feijóo, PPdeG, xente responsable) e o dos que politizan o galego e tentan impoñelo (BNG, organizadores de mobilizacións, alborotadores)?

A única imposición lingüística que temos no noso ordenamento legal é a establecida para o castelán na Constitución Española (art.3.1.). Non hai ningunha norma que impoña o galego e si a hai que impoña (deber de coñecelo) o castelán. O conto da “imposición do galego” é unha vulgar mentira que a base de repetila algunha xente acabou crendo. Qué lingua é a imposta en Galicia na xustiza, na administración, na igrexa, nos rexistros e notarías, nos bancos, nas empresas, na publicidade, na prensa, na universidade, na escola…? O castelán.

Así que a estratexia de tentar situarse no centro estando en realidade nun extremo non dá resultado. Como ben escribiu Manuel de Castro, «si un día surgiera una asociación que afirmase que los perros tienen ocho patas, Feijóo firmaría un decreto pretendiendo convencernos de que en realidad tienen seis». Loxicamente, o consenso e o sentido común falan do can coma un cuadrúpedo; o extremismo está en dicir que ten oito ou que ten seis. O respecto pasa por aceptar a realidade.

f) De verdade alguén cre que o BNG lle impuxo ao PSdeG a súa política lingüística, que a maioría dos votantes socialistas non comparte? Como se pode dicir que o goberno de Feijóo está obrigado a reparar os excesos cometidos polo bipartito, atendendo á opinión dos seus propios votantes, da maioría dos votantes do PSdeG e dunha parte dos do BNG?

Máis mentiras e manipulacións interesadas sen a menor base co único obxectivo de confundir a sociedade. Non só non é así senón que ademais unha parte considerable dos votantes, e mesmo militantes, do PPdeG non entende a deriva lingüística do seu partido. O PPdeG está obrigado a reflexionar, tanto se lle gusta coma se non. Tentar confundir a sociedade é unha actitude ruín, e a longo prazo unha nefasta estratexia política.

(Mañá luns, terceira e última entrega)

Notas sobre o argumentario do Partido Popular, I

Antes de entrar nos puntos tratados neste argumentario, é necesario incidir en dúas liñas xerais que abranguen o conxunto do texto, nun intento de deturpar a verdade das cousas. Analicemos a primeira destas liñas:

1ª Son os extremistas os que se opoñen ao borrador do novo Decreto, co cal se deduce que este borrador está centrado e responde aos intereses da maioría.

Ante as numerosas reaccións contrarias ao borrador de decreto por parte da cidadanía, preténdese espallar a idea de que esas reaccións están movidas por posturas «extremistas». Pero resulta que o que estamos a defender estes «extremistas» son os consensos acadados arredor do Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega (PXNL) do ano 2004, así o dicimos explicitamente no manifesto fundacional de ProLingua. Un PXNL que foi promovido polo goberno que presidía Fraga Iribarne (con Núñez Feijoo como vicepresidente), que se elaborou baixo a responsabilidade dese mesmo goberno e que, finalmente, se aprobou por unanimidade no Parlamento de Galicia (Doc. núm. 17629, BOPG núm. 622 de 07.09.2004).

Non está de máis lembrar que o PXNL foi o produto final de algo máis de dous anos de traballo, onde unha nómina moi grande de persoas e, sobre todo, de moi diferente formación, sensibilidade e ideoloxía política, a partir da común asunción de renuncias necesarias que impedirían este acordo, foron quen de darnos unha lección de respecto mutuo. Por iso resulta agora inaceptábel o que se traduce nunha falta de respecto, e mesmo de desprezo, polo seu traballo, tempo e esforzo, especialmente por parte de quen tivo alta responsabilidade nese proceso e agora ten asumido responsabilidade de goberno do país.

A aplicación do PXNL é o que pedimos as persoas que nos opoñemos a este borrador de decreto. Se nós somos «extremistas», daquela tamén o eran no 2004 Fraga Iribarne, Núñez Feijoo e o resto do goberno e dos parlamentarios do PP. Alguén pode crer que hai seis anos eran todos perigosos «extremistas»? Fraga extremista? Corina Porro extremista? Carlos Negreira extremista? Núñez Feijoo extremista? Non será máis ben que, por intereses electorais, por unha presada de votos, Núñez Feijoo e compañía se desprazaron ao extremo ocupado polos negacionistas, eses que desexan que se elimine a presenza social do galego? Está claro quen rompe os consensos, está claro quen se sitúan nun extremo, tentando arrastrar ás súas posicións á sociedade galega, con mentiras e coa axuda dalgúns medios de comunicación ben pagados.

Falar de extremismo co ánimo de dar a sensación (falsa) de equidistancia, só tería sentido de referise aos dous monolingüismos como extremos. Pois ben, está claramente identificado o extremismo do monolingüismo en castelán, o que defenden os negacionistas, cos que se manifestaron a señora Porro e os señores Rueda, Negreira, Erias… xunto con outros destacados membros do PP. Mais nós non estamos a defender o monolingüismo en galego cando recoñecemos a oficialidade da outra lingua, que falamos e falan os nosos fillos. Só reclamamos a dobre competencia lingüística que está presente como obxectivo nas nosas leis. Só queremos que se cumpran a Constitución, o Estatuto, a Lei de normalización lingüística e se desenvolva o Plan Xeral de Normalizacion da Lingua Galega.

Consecuentemente, cando o PP se refira en asuntos de lingua galega a extremismos que se dirixa aos seus militantes que se manifestaron en Compostela xunto con Falange Española ou enchen determinados foros de Internet con insultos continuados ao galego e ás persoas galegofalantes.

Imos agora coa segunda liña xeral:

2ª O BNG apropiouse do idioma galego e por iso se opón ao novo decreto, porque pensa que o galego é seu.

Unha vez máis, con desprezo á verdade, preténdese presentar a defensa da lingua como algo exclusivo do nacionalismo (en concreto, como algo do BNG e organizacións afíns), que entraría dentro do «extremismo» antes comentado.

É obvio que as organizacións nacionalistas defenderon, ao longo da historia, a lingua galega. Desde a fundación das Irmandades da Fala en 1917, elas foron o motor da reivindicación social da lingua. Mais nunca houbo unha vontade de apropiación. Ao revés, unha constante na historia do nacionalismo é a ambición de conseguir que outras organizacións e ideoloxías tamén fagan e consideren seu o galego, e se impliquen na súa promoción.

Porque o malo desta mentira do PP é que non casa nada coa realidade do país. A lingua galega, que ten máis de mil anos de antigüidade, non é propiedade de ningún partido ou grupo social. A lingua galega é de todas as persoas que vivimos en Galicia (e nas comarcas estremeiras), e tamén de todas as que tiveron que marchar fóra na procura dunha vida mellor. De todas as persoas, voten a quen voten. «Se aínda somos galegos, é por obra e gracia do idioma», dicía Castelao. Por iso, no rexeitamento do borrador do decreto e na defensa da lingua, hai persoas e institucións de todas as cores políticas. De moitísimas persoas sen afiliación partidaria, e tamén de membros das organizacións e partidos que defenden o consenso do PXNL. De todas, incluído ese amplo sector do PP que fala galego con naturalidade e que non desexa ser un criado dos amos de Madrid, que non desexa que lle sinalen desde Madrid o que ten que facer ou non.

(Mañá domingo 17, segunda parte)