Anotacións etiquetadas ‘Galicia Hoxe’

Di Manuel Núñez Singala, autor da obra teatral titulada Comedia Bífida, que os argumentos que utilizan os detractores do idioma galego baseados na idea da imposición lle provocan franca hilaridade, pois se hai unha lingua imposta en Galicia, matiza o escritor, esa é o castelán. "De todas as canles televisivas que hai, só unha está en galego, é moi difícil atopar unha revista en galego e o cine na nosa lingua é practicamente inexistente, polo que falar de imposición paréceme ridículo". Velaí a realidade. Mais o certo é que existe un grupo ruidoso e fremente de galegos -agora censuran mesmo unha obra teatral de humor de Núñez Singala- que falan de imposición e terxiversan -pura patoloxía confusionista- o concepto de liberdade só co obxectivo de limitar, amputar, anular o uso do idioma propio de Galicia. Vexamos. Se o idioma galego é o propio do país, patrimonio de todos, ¿como é que poden existir cidadáns galegos que desprezan con tanta xenreira un dos máximos sinais de identidade e de existencia do pobo galego? Se estes cidadáns que así actúan son galegos de nacemento, aínda que non sexan galegofalantes, ¿como é que condenan o idioma galego -que se denomina galego porque naceu en Galicia, algo indiscutíbel- ao ostracismo, e pasando por riba das leis e aínda por riba dun mínimo sentimento cultural de respecto ao propio, cívico e democrático? Custa traballo entendermos a teima etnocida dese segmento de cidadáns galegos (estraño complexo o seu e enfebrecida aposta) que desexan cortarlle as azas a algo que é patrimonio seu e de todos. Talvez non saiban estas persoas que, no fondo, están contra si mesmas. Talvez non saiban que están negando algo que forma parte consubstancial, aínda que non sexan galegofalantes, da súa personalidade. Agora un dos grupos galegófobos, totalmente fóra da realidade, di que a Xunta de Núñez Feijóo financia actividades para escolares cun "alto contenido ideológico nacionalista". Textual. "É difícil entrar no cerebro e diagnosticar que ocorre" (Luis Rojas Marcos).

Artigo publicado no xornal Galicia Hoxe

Hai anos, desde diferentes entidades, divulgouse un decálogo de defensa do galego baseado nun texto elaborado polo profesor Tilbert D. Stegmann, da Universidade de Frankfurt. En 2008; A Mesa pola Normalización Lingüística volveuno pór en circulación como proposta para difundir sobre todo nos centros de ensino. Hoxe continúa a ser plenamente útil e funcional.

Velaquí as súas propostas, que convido a asumir e practicar:

1. Fala en galego sempre que poidas. Coa familia, cos amigos e amigas etc. Fai o propósito de falar en galego a quen sabes que te entende aínda que até o de agora lles falases en castelán.

2. Respecta a aquelas persoas que che falen noutra lingua, mais exixe que tamén as outras persoas respecten a túa.

3. Diríxete en galego a todos e todas: na rúa, por teléfono, no centro de ensino, no traballo. Verás que te entenden. Continúalles a falar en galego, aínda que che respondan noutro idioma.

4. Ás persoas que coñezas que entenden o galego coloquial, mais mostran curiosidade por algún termo que ignoran, explícalles o significado desas palabras, axudándoas a ampliar o vocabulario. Se alguén se esforza en falar o noso idioma, axúdalle e demóstralle que valoras o seu comportamento.

5. Respecta as diferenzas locais da lingua. Coñece as particularidades de cada zona. Esta é a riqueza do galego, como a de todas as linguas.

6. Toma a decisión de escribir todos os apuntamentos, notas, correos electrónicos e cartas en galego. A partir de hoxe pon sempre o teu nome en galego. Fai mudar os teus papeis, impresos, rótulos etc. Sería ben triste que por aforrar uns pequenísimos gastos deixásemos de contribuír á expansión do noso idioma.

7. Faite subscritor/a de publicacións escritas total ou en boa parte en galego. Le libros, asiste a espectáculos teatrais, musicais, cinematográficos, visita páxinas web etc, na nosa lingua.

8. Exixe de todos, mesmo das institucións máis rutineiras, que che escriban en galego. Faino amabelmente. Non perdas o tempo e os nervios en pelexas cos inimigos declarados da lingua do país. Déixaos de lado, ignóraos.

9. Se tes como lingua familiar o castelán, interésate pola nosa lingua. Loita contra a inxustiza fomentada durante tantos anos. Toda a represión dunha lingua é un acto de barbarie. E sobre todo tenta falala e escribila, porque a mellor defensa de calquera lingua é o seu uso.

10. Se sentes un bloqueo psicolóxico, como adoita ocorrer para pasar a falar en galego con persoas e en ambientes en que sempre falaches castelán, comeza por usalo cos descoñecidos, a practicalo en situacións novas, para ilo introducindo despois na túa esfera habitual. Non te avergoñes dos defectos de pronuncia ou escrita; respectar o galego mais a distancia, "sen rompelo nin lixalo", iso si que deteriora o idioma.

Todos estes consellos, que non mandamentos, podemos sintetizalos en dous. En primeiro lugar, darmos o paso de falar en galego sempre, con normalidade. Cambiar de lingua ­porque presupomos que non nos van entender ou porque é cortesía cun descoñecido é un puro prexuízo.

En segundo lugar, aínda que non menos importante, cómprenos dar o paso de solicitar atención e información neste idioma, como un dereito que debería darse por sentado. Non é só por defender a lingua, senón tamén porque é un dereito básico, un requisito para a convivencia en igualdade, sen cidadáns e cidadás de segunda por razón de lingua.

Non temos que achicarnos nin pedir perdón por querer vivir no noso propio idioma no seu territorio histórico, xenuíno, orixinal, natural e propio. Abondou xa de ceder e ceder.

[Ler artigo completo en Galicia Hoxe]

Máis de mil compromisos persoais para impulsar ProLingua, Plataforma a prol da defensa e promoción da lingua galega. A iniciativa, apartidaria e plural, deuse a coñecer o sábado en Compostela coa intención de dinamizar e sumar esforzos no cultivo dese inmenso tesouro, prezado patrimonio inmaterial do pobo galego, que supón dispoñer dunha lingua propia, insubstituible imaxe identitaria, cultural e de futuro, posibilidade de comunicación, fonte de coñecemento e diálogo que amplía os horizontes de liberdade persoal e colectiva. Son un deses mil asinantes do manifesto fundacional dunha plataforma que vén reforzar a vitalidade cívica dunha sociedade que asiste á implementación de medidas gobernamentais desgaleguizadoras cinicamente envoltas en proclamas de amor á lingua galega e na defensa da liberdade-hogano fronte á imposición-antano. Ata ese punto chegamos na deturpación do que nos é propio e nos sitúa no mundo sen renunciar a outras posiblidades e recursos lingüísticos, empezando naturalmente polo español. Ata o punto de vérmonos obrigados a poñer en marcha mecanismos de acción social na defensa do que resulta evidente para quen contemple esta nosa realidade sen prexuízos, complexos ou destemida ignorancia.

CUMPRIMENTOS.- Trátase de cumpir coa lei, coa lingua e co país. Di o manifesto: "ProLingua é unha plataforma creada por persoas de moi diversa ideoloxía e profesión que ten como obxectivos exclusivos a promoción do galego como lingua propia de Galicia (e das comarcas estremeiras) e a consecución da súa oficialidade real, que pasa por unha presenza normal en ámbitos dos que se mantén practicamente excluída, como a empresa, a xustiza e outros servizos públicos e privados, especialmente os medios de comunicación". O dos media, engado, merece tratamento á parte porque, con poucas excepcións, mantivéronse e mantéñense de costas ao idioma e porque boa parte dos contidos en galego débense aos compromisos firmes dalgúns xornalistas e non á decidida vontade dos editores, expertos en rechazos e pretextos de mal pagador.

NORMALIZACIÓN.- Así as cousas, en ProLingua consideramos irrenunciables "a totalidade dos contidos da actual Lei de Normalización Lingüística de 1983 e o Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega de 2004, que contaron coa aprobación por unanimidade do Parlamento de Galicia". Porque "estamos nun Estado de dereito e como cidadás e cidadáns esiximos que se cumpra de xeito pleno a lexislación existente en materia lingüística". Por eso mesmo ProLingua esixe "que non se leve a cabo ningunha medida lexislativa que supoña perda de dereitos por parte das galegas e dos galegos a usaren e coñeceren a lingua galega e a facer dela o seu sinal de identidade galega".

LIBERDADE.- Isto é o que hai e vaia por diante que as citas literais incorporadas aspiran a contrarrestar, sequera un anaco, o silencio clamoroso que nos máis dos media acollerá a chegada de ProLingua. É unha vella historia, pero non importa. Non sairá o sol polos impulsos dinamizadores da sociedade galega, pero pouco poderá facerse deixando a un lado esa vontade, felizmente maioritaria, de defender a lingua propia para fortalecer a liberdade. E non só a lingüística.

Artigo publicado o luns 5 de outubro en Galicia Hoxe

El Correo Gallego: Nace outra plataforma a prol do galego

El País: Nogueira, Beiras y Rafael Cuiña, juntos en un colectivo por el gallego

El Progreso: Máis de 250 persoas respaldan en Santiago a asemblea constituínte da Plataforma Prolingua

Galicia Hoxe: Nace outra plataforma a prol do galego

La Voz de Galicia: A Plataforma Prolingua promove a Lei e o Plan de Normalización

Vieiros: Botadura oficial de ProLingua: dorna plural para que non afunda a ilusión

Xornal de Galicia: Prolingua nace “para defender o galego como se fose a propia vida”

Levo xa varios meses observando a concepción, nacemento e primeiros pasos do que promete ser a primeira plataforma moderna a prol da lingua galega que non participa de ningunha afiliación política. Como se di na súa xeitosa web, a plataforma foi creada por persoas de moi diversa ideoloxía e profesión. A diferenza doutros colectivos desta índole, pódense ver publicamente na web os nomes dos seus socios. A primeira acción visíbel de ProLingua terá lugar este sábado, o 3 de outubro, ás 11.30 no Salón de Actos da Facultade de Filoloxía en Santiago de Compostela, unha xuntanza que espertará a curiosidade e interese de moitos sectores da sociedade galega.

O obxectivo de ProLingua é a promoción do galego como lingua propia de Galicia e a consecución da súa oficialidade real. Concretamente, a plataforma considera irrenunciables todos os contidos da actual Lei de Normalización Lingüística de 1983 e do Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega de 2004. É máis, esixe que non se leve a cabo ningunha medida lexislativa que supoña a perda de dereitos por parte das galegas e dos galegos a usaren e coñeceren a lingua galega e a facer dela o seu sinal de identidade. Por tanto, fai fincapé na visibilizacion da lingua galega, na súa defensa e na súa promoción e uso. Asemade, os socios de ProLingua comprométense co único requirimento de promover o galego tanto fóra do fogar coma dentro, e concordan con estar presentes como membros de ningunha outra organización. Tampouco conta o grupo con máis medios económicos que os achegados polos seus propios membros individuais, nin admite subvencións de institucións públicas nin privadas. Conxunta, dende logo, a independencia de pensamento co compromiso apartidario coa lingua galega.

Sen dúbida ningunha, esta plataforma apartidaria e plural nunca nacería sen a agresividade que a política de Feijóo exerce contra o patrimonio lingüístico galego. E na sociedade galega facía gran falla unha organización popular deste xorne que puidese encher o baleiro que os principais partidos foron incapaces de resolver. ProLingua, por e para a lingua galega, promete ser outra máis das primeiras leccións que leven os que gobernan hoxe en Galiza: que ese idioma túzaro e tenaz non se rende de maneira cómplice.

Artigo publicado o 1 de outubro no xornal Galicia Hoxe

Vivo nunha zona da cidade cunha certa e simpática densidade de escritores por habitante. Hoxe, a dúas rúas da miña, encóntrome cos meus veciños Xavier Alacalá e Xabier P. Docampo. Da brillante lexión dos bos e xenerosos, Docampo anda investindo -con corazón e esforzo e tempo- a súa gloriosa xubilación na ben nutrida Prolingua, unha plural e abertísima plataforma pola defensa do noso idioma. Persoas de diferentes cores políticas e un mesmo sentimento de promoción e posta en valor da lingua integran este movemento que se coordina en boa medida a través da rede. Ausencia de organigramas xerárquicos ou consignas políticas fronte a un manexo constante do diálogo e do consenso son algunhas das condicións que caracterizan a Prolingua, unha forza apartidaria e rotundamente real. Renovarmos os nosos propios azos, alimentar a conciencia lingüística e o espírito crítico na sociedade tamén poden ser unha fonte e motor de cambio sociolingüístico: medianos e contados pasos cara a un grande camiñar. [Ler artigo completo en Galicia Hoxe]

A Real Academia Galega subsiste ou existe?
Está realizando unha función moi positiva. Está penetrando na sociedade. Ten unha autoritas sobre a cuestión lingüística e desenvolve unha serie de actividades culturais evidentes.

(...) Quen financia a Real Academia Galega?
Está financiada no 80 % pola Xunta, por dous condutos. Un, pola entrega dunha cantidade para gastos de mantemento, persoal, etc, pola Consellería de Cultura. Dous, a través de convenios con Política Lingüística, que posibilitan a elaboración dun dicionario castelán-galego, que xa está na rúa; unha nova edición do dicionario galego, que sairá en outubro; e a elaboración de estudos de sociolingüística. En van, intentei eu convencer os presidentes, a ver se o consigo agora con Feijóo, que a Academia non necesita convenios, senón pasarlle o presuposto á Administración autonómica, como está o Consello da Cultura. Nada máis (...)

Cal sería a fórmula máis acaída para que dúas ou máis linguas convivisen en igualdade?
O castelán ten unha forza extraordinaria, é non só porque é unha das linguas do mundo, senón porque ten con ela todos os medios de comunicación, porque hai unha presión social evidente en lingua castelá. Non hai unha situación de equilibrio entre o galego e o castelán. Para contrarrestar ese desequlibrio hai que poñer un plus de apoio ó galego. E aí é onde entramos na polémica. Ese plus significa que lle negas dereitos ós demais ou simplemente significa buscar ese equilibrio? Esta é a cuestión...

Desde o punto de vista educativo o importante é a libre elección dunha das dúas linguas ou a aprendizaxe das dúas?
Desde o punto de vista educativo hai que poñer aquelas condicións obxectivas de igualdade que lles permitan a todos os alumnos poder expresarse en forma bilingüe. Para ter liberdade hai que ter as mesmas condicións e hai que saber. E non me valen argumentacións farisaicas, como que pasa cun señor que vén de Xirona, pois hai mecanismos legais para salvar esa situación.

Que opina da enquisa feita pola consellería de Educación?
Coa crise económica que temos enriba, que este Goberno centre a polémica na lingua, cando é un tema paixonal ó que ninguén é indiferente, unha de dúas: ou non sabe por onde anda ou é extraordinariamente intelixente, pois é a forma de ocultar os graves problemas de Galicia para que ninguén fale deles. O máis sorprendente é que a oposición se deixe levar e entre nunha batalla campal pola lingua, sen denunciar os graves problemas que ten o país.

Internet e as novas tecnoloxías da comunicación axudan ou dificultan a difusión do galego?
Estano desfavorecendo, pero tamén pode ser un instrumento positivo. Precisamente o problema é que os Gobernos galegos non entraron nesa cuestión. Estamos nun país que, pola situación e as circunstancias que ten, non está no corredor do poder financeiro que pasa por Londres, París, Bruxelas, Berlín... Nin temos unha base demográfica de cidades nas que realmente poida xogar ese poder financeiro. E nas grandes tecnoloxías estamos actuando a rebufo das grandes forzas sociais e políticas. Iso fai que o poder galego non acabe de potenciar o xenio creador galego. A todos os Gobernos galegos lle faltou esa visión profunda de que Galicia non ten que seguir vivindo da identidade -pode ser un feito e un instrumento, pero non dá de comer e debe integrarse nas grandes forzas, exceptuando o de Fernando González Laxe, ao que eu lle notei esa visión modernizadora.

O discurso de Fernando González Laxe foi o máis avanzado?
O presidente Laxe sentou as bases de por onde tiña que ir Galicia en cuestións como as tecnoloxías e as relacións Galicia-Europa. Metas que non se levaron a cabo porque os Gobernos entraron no ensimesmamento. E coa identidade non comemos.

O problema demográfico que temos é moi grave?
Gravísimo, porque depende das forzas económicas e da vontade das parellas. Aínda non superamos o proceso de liberación da muller, que está influíndo niso, como xa o fixeron Suecia e outros países. Ademais Galicia non ten unha gran metrópole -unha Barcelona, un Madrid-, unha proa que dirixira o país cara á modernización.

(...) Hai que reformularse o papel que xogou a emigración?
Eu renego da visión vitimista, con todos os respectos para o amigo Beiras, que dixo que o galego que collía a maleta renunciaba á revolta. Hai unha emigración forzada polas circunstancias económicas, pero poucas veces pola supervivencia. A emigración foi porque había moita xente na familia.Hai tamén un sector intelectual que se sentía afogado aquí e se vai pola utopía republicana. Os centros galegos nacen dunha inxección intelectual de xente moza, galega, que se decanta da potencia que tiña aquilo e mobiliza a opinión pública, funda xornais e xera unha ideoloxía de asociacionismo galego. A emigración supuxo tamén as remesas de capitais para Galicia. Sen eses recursos non se tería feito en Galicia cousas como a modernización da frota.

Entrevista de Luís Pousa a Xosé Ramón Barreiro, presidente da Real Academia Galega. Ler entrevista completa na web de Galicia Hoxe.

Na compaña do ilustre galeguista Avelino Pousa (95 anos), acudín o pasado 30 de maio á Casa das Palabras de Vigo á presentación do libro Homenaxe a Neira Vilas e a Balbino, o neno labrego (Edicións Ismael González). Coa presenza do propio escritor e Anisia Miranda, a súa dona, alí estivemos moitos dos que colaboramos neste libro-homenaxe. Na miña colaboración fago comparanza entre a escola de Balbino, dos anos corenta, coa de meu pai, da década anterior republicana (1931-1936), botando man dun caderno que dela escribira o meu proxenitor en 1937 cando só tiña 14 anos. As comparanzas saltaban á vista: mentres meu pai falaba con agarimo da súa escola, malia as carencias económicas que esta tiña, Balbino falaba da súa como unha escola deprimente e represiva; só a chegada dunha mestra nova -Eladia, da que se namora-, lle devolvera momentaneamente a ilusión.

Con motivo da redacción deste traballo volvín ler as Memorias dun neno labrego de Neira Vilas, unha das máis traducidas da nosa literatura. Todos sabemos case de memoria a forma derrotista e resignada de empezar as súas memorias o despois inconformista neno neiravilán: "Eu son... Balbino. Un rapaz da aldeia. Coma quen dis, un ninguén. E ademais, probe. Porque da aldeia tamén é Manolito, e non hai quen lle tusa". Manolito era o refinado fillo do señor que lle tiña arrendadas as terras ó pai de Balbino. Eu non sei se o presidente "noso" -el prometeu selo para todos-, Sr. Núñez Feijóo, leu algunha vez as Memorias do neno labrego (ó conselleiro de Educación xa non me molesto en preguntarllo).

É imposible que quen as lese persiga a lingua galega con tal saña. Na pequena gran novela de Neira, o neno pobre, Balbino, sofre constantes abusos do neno rico, Manolito, "un rapaz moi limpiño que come pantrigo". Nas liortas e tirapuxas que ten con el, Balbino ve con mágoa como incluso o seu propio pai se lle pon en contra, porque Manolito "é o neno do señor e abonda".

Acabo de ver na prensa esas enquisas preparadas polo conselleiro de Educación para disfrazar o plan de exterminio do galego do ensino, para o que non lle doe gastar 200.000 euros nestes tempos de crise. Enquisas pensadas e repensadas para xustificar o que se pretende de antemán: a morte súbita do galego. Nin sequera dan a oportunidade de optar polo 50 % de materias en cada idioma.

Despois, o baixo nivel de autoestima de moitos galegos polo seu idioma fará o resto e o lóxico é que as actitudes entreguistas coma a do pai de Balbino na novela -que defendía o fillo do señor e non o seu- se dean a feixes. Crónica dunha morte anunciada: ¡que valentes!

Entón veume á mente o pobre Balbino e a súa escola da primeira época de Franco. Dicíase que o Goberno do Sr. Feijóo volvía no tratamento á lingua á etapa preautonómica. Non é certo: retrocede setenta anos atrás ó primeiro franquismo, á longa noite de pedra dos anos corenta.

O noso Presidente só goberna para uns; non esconde que só lle interesan os nenos dos señores e pretende recluír en guetos ou reservas ós Balbinos galegofalantes separándoos dos Manolitos castelánfalantes para que non os contaminen co seu acento...

Só nos queda esperar se tamén haberá, nesta triste Galicia do apartheid lingüístico que nos espera, autobuses escolares distintos para nenos dun e doutro idioma, e, no caso de aínda seren comúns, pregúntome se estarán obrigados os Balbinos a cederlles o asento ós Manolitos.

Publicado en Galicia Hoxe o 8 de xuño de 2009