Anotacións etiquetadas ‘Vieiros’

Con irresponsabilidade renuncia a Administración Feijoo a protexer de xeito reforzado o galego sendo como é a única Administración no mundo que ten encomendada a defensa da nosa lingua. Non van facelo as Administracións murciana, andaluza, central, arxentina e tampouco a británica. Algunhas delas adicarán o seus esforzos a protexer o castelán, como ben sabemos, outras ao inglés sen preocuparlle moito que os seus cativos sexan plurilingües.

O debate non é, mal que queiran botar tinta como a lura para encerellar, se a cidadanía galega debe falar mellor inglés. Falso debate. Os galegos e galegas falan máis linguas que o resto dos españois –cando menos dúas-; falan mellor as estranxeiras e as oficiais –o informe PISA así o confirma-; e para falar moitas das linguas estranxeiras sons específicos da nosa lingua colócannos en mellor posición que ao resto dos unilingües do Estado (o “x”, as sete vogais, o “n” nasal velar sonoro de palabras como “unha”).

O debate é se podemos darlle igual tratamento no sistema educativo obrigatorio, a linguas oficiais e a linguas estranxeiras coa única finalidade de non protexer aquela única á que a Constitución e o Estatuto nos confían a súa protección en exclusiva.

O Decreto que se anuncia do plurilingüismo contravén con claridade o conxunto do ordenamento aplicable ao eido educativo. Fronte aos mandatos de protección da lingua propia da Constitución e o Estatuto suprímese a adquisición da lingua en educación infantil, se os pais o queren, e rebaixase a competencia en educación primaria e secundaria (un falso 33% no que nin tan sequera terán que falar ou examinarse en galego salvo na materia de galego). Fronte ao mandato de progresividade no coñecemento da Lei de Normalización Lingüística, por primeira vez a normativa de uso do galego nas aulas vai a ceacú. Fronte á marxe maior que ofrece a Lei Orgánica de Educación ás comunidades con lingua propia (o 45% do horario escolar, fronte ao 35% das que non teñen máis lingua que unha) o goberno galego decide homologarse a La Rioja e utilizar unha parte dese horario para aumentar o inglés e o castelán.

Lonxe de afondar no exemplo dos países con mellores resultados no informe PISA, no que Finlandia é un exemplo, innóvase ao revés. Finlandia basea o seu sistema educativo na firmeza na adquisición das linguas propias –finés e sueco- durante os dous primeiros anos de educación obrigatoria centrando nese esforzo a maior parte do tempo escolar xunto ás matemáticas. A introdución do inglés faise como unha materia diferenciada impartida por especialistas a partir de terceiro curso que ten como obxectivo principal a práctica oral. Para iso os grupos son máis pequenos que os que manexan os nosos mestres e profesores (25 nenos en infantil e primaria, 30 en secundaria). Non hai materias “en” inglés.

O profundo complexo que revela este proxecto de norma, propio de quen pensa que os galegos mais que falar con corrección a lingua que usamos para vivir e construírmos o noso pensamento debemos ser emigrantes; a absoluta irresponsabilidade de quen renuncia a exercer unhas competencias de protección da cultura e identidade propias que non vai mais ninguén mais por nos; o claro desleixo e descoñecemento da realidade do sistema educativo; a ausencia de vontade de investir na educación reducindo o número de nenos nas aulas, aumentado o profesorado, financiando materiais, informatizando as aulas, abrindo aulas de linguas, son o que agocha este proxecto de norma para o unilingüismo nas aulas.

Artigo publicado en Vieiros o 7 de xaneiro de 2010

Beizóns, GB
16/12/2009
GB, que en Galicia non significa Gran Bretaña, é o acrónimo dunha organización que me resulta admirable. Por unha banda, pois representa un caso de éxito digno de se estudar nos masters e seminarios máis avanzados de Marketing social. Pola outra, porque está a contribuír de maneira decisiva, quizais sen querelo, no proceso de recuperación da nosa lingua. Por iso proclamo convencido: Beizóns, GB!
Lembrarán aqueloutra plataforma de nome pintoresco, “Tan gallego como el gallego”, que se autodisolveu para renacer, con máis folgos e xeito, en forma de lobby inexorable. Coñezo algún cidadán que se decidiu a utiliza-la lingua galega en resposta a tan estrafalaria iniciativa. Aquel fora un primeiro intento descarreirado ó non teren atinado nin co título nin cos obxectivos, ó proclamaren sen mexericadas o dominio do castelán fronte á marxinalidade do galego. E non lles resultou.

O segundo intento deseñouse de modo máis habelencioso: abandonaron a defensa explícita do castelán para pasar a promulgar, aplicado á lingüística, o “valor sagrado da liberdade”, argumento tamén empregado por George Bush (outro GB!) para xustifica-la invasión dos desertos petrolíferos. O éxito secundou a nova estratexia de maneira que a voz de GB –a plataforma– espallouse por cada curruncho do País, atopando un eco singularmente sonoro en determinados medios e institucións.

Ate aquí o que podería ser unha interpretación superficial do papel xogado ate agora por GB. Emporiso, eu creo que hai moito máis. Que a intelixencia colectiva de GB soborda ós patróns da media aritmética intelectual para erguerse por riba das primeiras impresións. Por exemplo: GB conseguiu poñer de manifesto as intencións reais do partido gobernante e transparentar un discurso defensor da supremacía do castelán e contrario a calquera iniciativa a prol da lingua galega fóra do seu mero uso ritual. Antes o podiamos sospeitar pero agora, grazas a GB, non temos dúbidas sobre a aposta de Carlos Negreira, Corina Porro, Alfonso Rueda, Pilar Farjas ou Javier Guerra, a favor da aplicación da eutanasia ó idioma de Galicia.

Os méritos de GB non quedan aí. De feito, a súa contribución superior vén da súa condición de elixir vivificante, de vizoso estimulante de propostas de protección e promoción dese o noso código de comunicación común chamado idioma galego. Hoxe coma nunca antes na Historia de Galicia, a sociedade ferve de iniciativas que abrollan en variados sectores e colectivos, nos mundos rural e urbano, con vocación de testemuña, dignidade e mobilización. “Queremos Galego” proclaman uns, outros xúntanse “Prolingua”; hai quen postula a lingua para “Patrimonio da Humanidade” e quen pretende propiciar un frenesí de eventos nun “Babel” atlántico. Todo este caudal durmido foi espertado, por quen? Por GB.

Entre tanta acción, motriz e matriz, velaí “convers-ando” que quere “Cambiar Galicia” falando e camiñando. Decatáronse dunha grande eiva no coidado da lingua. Fai falta pedagoxía e didáctica, é preciso explica-lo valor dun idioma propio, o significado de contar cun xeito único e individual de expresármo-la realidade diversa e universal. Por iso se organiza tamén “Ecolingua”, “eco” de “eikos”, a casa. Ecolingua, I Simposium Internacional, convocatoria sobre experiencias reais dende o seo da sociedade civil. En Vigo falaremos esta vindeira fin de semana, en positivo, sobre o valor de contarmos cunha lingua. Porque o idioma galego precisa moita didáctica. Como nos aprendeu GB. Beizóns outra vez.

El Correo Gallego: Nace outra plataforma a prol do galego

El País: Nogueira, Beiras y Rafael Cuiña, juntos en un colectivo por el gallego

El Progreso: Máis de 250 persoas respaldan en Santiago a asemblea constituínte da Plataforma Prolingua

Galicia Hoxe: Nace outra plataforma a prol do galego

La Voz de Galicia: A Plataforma Prolingua promove a Lei e o Plan de Normalización

Vieiros: Botadura oficial de ProLingua: dorna plural para que non afunda a ilusión

Xornal de Galicia: Prolingua nace “para defender o galego como se fose a propia vida”

Este sábado preséntase publicamente ProLingua, unha plataforma a prol da defensa e promoción da lingua galega que se define como apartidaria e plural. De feito, considera que a lingua é patrimonio do pobo galego, polo que ningún grupo ou ideoloxía particular se debe apropiar dela. ProLingua xa conta con máis de 800 membros que forman parte dela a título persoal, independentemente das entidades políticas ou sociais ás que estean adscritos, co único compromiso de apoiar o idioma [Ler noticia completa en Vieiros]

Máis alá de nós (mesmos)

Mudam-se os tempos, mudam-se as vontades (Luis de Camões)

A lingua galega está a pasar por unha difícil situación na que non coinciden a necesidade dos tempos coa intención das vontades. E isto acontece tanto no ámbito gobernamental, do que falaremos noutro momento, como no ámbito do activismo social a prol da lingua, do que nos ocuparemos nestas liñas.

Así pois, no contexto actual cómpre que axustemos necesidades e intencións para podermos avanzar socialmente na recuperación do galego. Ou estamos intelixentemente á altura dos tempos ou os tempos levarán por diante todos os nosos esforzos, traballos e bos propósitos.

Mudaron os tempos

Nos últimos trinta anos a estratexia que se implantou desde grupos que manteñen o monopolio do discurso da lingua tivo -e segue a ter- como idea central o monolingüismo en galego, entendido como uso exclusivo desta lingua e en clara oposición ao uso do castelán. Esta tese quizais foi axustada para aqueles anos 70 nos que realmente o galego era a lingua da maioría da poboación, mais a sociedade galega mudou. E no terreo lingüístico a mudanza foi cara a un abandono progresivo do noso idioma. Entón, teremos que preguntarnos se as estratexias de recuperación da lingua que se seguiron desde aquel momento foron adecuadas.

Se un se para a avaliar (iso que tan pouco se practica) como se desenvolveu todo este proceso ao longo da última trintena, non pode máis que considerar un fracaso a estratexia de promoción da lingua que se proxectou desde ese axioma e, polo tanto, un fracaso de todas aquelas persoas que participamos nela.

A situación actual é moito peor que hai trinta anos: hai moitos menos galegofalantes e hai un sector importante da sociedade que, baixo o amparo da democracia, inventou a falacia da imposición lingüística (xa non é o franquismo, xa non son os de fóra os que queren exterminar a nosa lingua. Non. Son galegos coma nós). Mais o peor de todo é que os grupos que se consideran máis representativos na defensa do idioma están condicionados por unha ideoloxía lingüística conservadora que lles impide ter, e mesmo permitir, unha nova estratexia.

Alén disto, temos que lembrar que a sociedade galega hoxe vive nun mundo globalizado, para ben e para mal, e iso, por moito que haxa grupos que non queiran aceptalo e interiorizalo, é algo que non podemos (queremos?) evitar. Neste mundo global a cidadanía vai tender ao plurilingüismo. Ten entón algún sentido manter o dogma dun monolingüismo en galego en oposición ao castelán que, á vista da situación actual, deu escasos resultados?

Mudaron as vontades?

Pensamos que chegou a hora de mudar o rumbo nas estratexias de promoción do idioma. Só así teremos algunha oportunidade, só así a nosa lingua poderá ter futuro. Non podemos permanecer ligados a argumentos do pasado, inservibles no presente.

Todas as persoas que queremos un futuro para a lingua galega debemos participar dunha nova estratexia de promoción; unha estratexia que fuxa da endogamia e que se abra á sociedade galega (fale a lingua que fale), que se abra ao mundo sen medo a perder nada (porque aí si que hai unha morea de posibilidades), que abandone definitivamente esa pegada ruralista tan letal para o prestixio da lingua (porque aínda que amemos a aldea da que somos parte, o mundo desde hai moito tempo ten como epicentro a cidade).

Neste novo rumbo temos que abandonar definitivamente o resistencialismo táctico, non só por estéril (foron escasos os réditos acadados, tanto na oposición como no poder), senón por ser socialmente contraproducente. Temos que ir máis alá de nós mesmos con ilusión e mesmo con alegría, sen adoutrinar a ninguén, evitando eses manidos desexos de pureza ideolóxico-lingüística que non conseguen máis que afastarnos da sociedade. Debemos apostar por unha sociedade plurilingüe na que o punto de partida sexa a nosa lingua, como lingua de identidade e tamén como lingua de relación co mundo.

Moitas destas ideas non son outra cousa que evidencias, mais o activismo lingüístico actual non fixo ningún acto de aggiornamento e quizais esta sexa a última oportunidade: se non mudamos o noso enfoque, como pretenden algúns grupos, imos irremediablemente camiño da marxinalidade lingüística, paralelamente ao que xa se comeza a albiscar nos ámbitos social e político.

Nestas coordenadas tamén cómpre ter en conta o ámbito institucional. Así pois, outro tanto lle debemos esixir ás institucións que ostentan un poder simbólico e de complicidade na elaboración das políticas culturais e lingüísticas que se levan a cabo no país. Querémolo dicir alto e claro para que non fiquen dúbidas : aquelas institucións creadas ex profeso para velar pola cultura e o idioma galego deben deixar nun segundo lugar calquera tipo de prebenda, por mínima que sexa, e estar á altura da circunstancias históricas en que estamos. A cidadanía consciente deste país estará ao axexo para ver se os seus pasos se encamiñan a pensar no beneficio duns poucos ou no beneficio do pobo, se son capaces de colocar a lingua de todos por riba do interese dunha minoría. Saberemos se tamén neste ámbito percibiron as mudanzas dos tempos e se están dispostos a actuar coa máis firme das vontades.

En definitiva, trátase de que todos e todas teñamos a intelixencia e a valentía de xogar en campo alleo. Chegou o momento. Comecemos!

Artigo de Miguel Louzao Outeiro publicado orixinalmente no número de xullo da revista Tempos e despois en Vieiros